Diamanten zijn een van de bekendste en meest begeerde edelstenen. Ze worden al sinds de oudheid gebruikt als decoratieve stukken en recentelijk ook als een vorm van valuta voor illegale activiteiten. Helaas worden diamanten vaak verkregen via illegale middelen, maar de overheden in verschillende landen hebben een proces opgezet om hun circulatie te proberen te elimineren. Maar was het effectief?

Het Kimberleyproces is een certificeringsproces voor diamanten om te waarborgen dat ze “conflictvrij” zijn en niet worden beschouwd als een bloeddiamant. Het proces stond echter bekend als ineffectief en werd later verlaten.

Wat is het Kimberleyproces?

Het Kimberleyproces (KP) werd gevormd door vierenvijftig deelnemers die 82 landen vertegenwoordigen, met als gemeenschappelijk doel de transparantie in de diamantindustrie te vergroten. Het primaire doel van de KP is de handel in conflict- of ruwe diamanten te elimineren, vaak aangeduid als bloeddiamanten. Rebelgroepen verkopen deze diamanten vaak om gevechten tegen legitieme regeringen te financieren.

De KP werd operationeel in 2003 en controleerde de handel in ruwe diamanten tussen deelnemende landen. Het implementeerde een certificeringsschema waarbij uitwisseling met niet-deelnemers niet is toegestaan. (Bron: US Department of State)

KP is vernoemd naar Kimberley, de provincie Noord-Kaap van Zuid-Afrika. Het proces begon in 2000 toen vertegenwoordigers van de zuidelijk-Afrikaanse diamantproducerende landen bijeenkwamen om de dreiging voor de wereldwijde diamantindustrie aan te pakken, afkomstig van illegaal gedolven diamanten die hun weg vonden naar legitieme kanalen en werden gebruikt om illegale handelingen in verschillende delen van het continent te financieren.

Deelnemende staten beloven te voldoen aan de door de KP gestelde voorwaarden en alleen handel te drijven met andere staten die dit ook doen. Het proces staat ook de ontzegging van toelating of het verwijderen van de lijst van deelnemers toe als men vermoedt dat de staat illegale middelen gebruikt om de genoemde edelsteen te verkrijgen en probeert deze te verhandelen of te verkopen. Een goed voorbeeld is de uitsluiting van de Republiek Congo in 2004. Het bestuur ontdekte dat de diamantexport van de republiek hoger lag dan de geregistreerde productie.

Het proces werd in de daaropvolgende jaren verlaten omdat zodra een conflictdiamant de verwerkingsstroom had bereikt en was geslepen en gepolijst, hij praktisch identiek was aan elke andere diamant. Er is geen manier waarop een expert kan bepalen of de diamant conflictvrij is of niet. (Bron: Britannica)

Wat wordt beschouwd als een bloeddiamant?

De Verenigde Naties definiëren een bloeddiamant als een diamant die wordt gedolven in gebieden die onder controle staan van groepen die zich verzetten tegen de legitieme en internationaal erkende regering van het betreffende land dat zij bezetten. Deze definitie werd in de jaren negentig geformuleerd toen brute burgeroorlogen duidelijk zichtbaar waren in delen van West- en Centraal‑Afrika en onder controle van rebellen.

Drie specifieke conflicten, Angola, de Democratische Republiek Congo en Sierra Leone, vestigden de aandacht van de wereld op hoe diamanten kunnen worden gebruikt om oorlogen te financieren. Rebelleninsurgenten controleerden deze regio's, en diamanten die in dit gebied werden gedolven, werden meestal verkocht aan handelaren die ze smokkelden naar buurlanden, waar ze vervolgens hun weg vonden naar voorraden van legitiem gedolven diamanten die op legitieme markten worden verkocht.

De opbrengsten van de verkoop van de bloeddiamanten worden vervolgens teruggegeven aan de rebellen en vaak gebruikt voor de aankoop van wapens en andere materialen die worden ingezet in hun gewelddadige campagnes tegen hun regeringen. (Bron: Britannica)