Wanneer de mens aan zijn eigen middelen wordt overgelaten, zal hij spoedig de wereld vernietigen, zoals blijkt uit de ontdekking van het ozongat. Maar wist je dat deze ontdekking eigenlijk alle naties heeft verenigd?
Het Montreal Protocol van 1987 is het milieutraktaat dat door elk land is ondertekend. Het doel is het stoppen van de aantasting van de ozonlaag. Het protocol was verantwoordelijk voor het uitfaseren van 98 % van de ozonafbrekende stoffen.
Het gat in de ozon
De ontdekking van het Antarctische ozongat kwam in mei 1985 onder de publieke aandacht. Wetenschappers Joe Farman, Brian Gardiner en Jonathan Shanklin van de British Antarctic Survey merkten het nieuwe fenomeen op – onverwachte en significante dalingen in de stratosferische ozonniveaus werden waargenomen boven de Antarctische stations Halley en Faraday. De ozonlaag was toen slechts ongeveer twee derde zo dik als in eerdere decennia. (Bron: EAPS)
Ze ontdekten dat de ozonwaarden boven de stations Halley en Faraday consequent afnamen zodra de zon elk voorjaar weer verscheen. De waarden begonnen te dalen halverwege de zeventiger jaren, en iets in de stratosfeer was hiervoor verantwoordelijk.
Zoals we weten, is de ozonlaag een gebied in de stratosfeer van de aarde. Het bevat hoge concentraties trioxygen die effectief het grootste deel van de schadelijke ultraviolette stralen van de zon blokkeren. De wetenschappers bepaalden dat chemicaliën die in alledaagse voorwerpen zoals airconditioners en aerosolsprays voorkomen, chloorfluorkoolwaterstoffen, een enorm nadelig effect hebben op de ozonlaag. (Bron: History)
Andere wetenschappers bevestigden het bestaan van het gat. Satellieten documenteerden dat het gat al ongeveer 20 miljoen vierkante kilometer beslaat. Bovendien ontdekten ze dat de ozonlaag gevoelig is voor CFC’s vanwege haar geografie. Chloor uit CFC’s verandert in een actieve vorm wanneer het in het voorjaar door de zon wordt geraakt, waardoor de ozonlaag effectief wordt vernietigd. (Bron: U.K. Research and Innovation)
Het Montreal Protocol
Twee jaar na de ontdekking van het ozongat werd in 1987 het Montreal Protocol over stoffen die de ozonlaag aantasten, of kortweg Montreal Protocol, opgesteld. Het protocol is ontworpen om de stratosferische ozonlaag te beschermen door de productie en consumptie van ODS, oftewel ozonafbrekende stoffen, geleidelijk af te schaffen. (Bron: U.S. Department of State)
Het protocol werd aanvankelijk ondertekend door 46 landen, die zich ertoe verbonden ODS in hun land uit te faseren. Kort daarna ondertekenden alle 197 leden van de Verenigde Naties het protocol en steunden het. Voormalig VN-secretaris-generaal Kofi Annan merkt op dat het protocol mogelijk de meest succesvolle internationale overeenkomst is vanwege de snelheid en de aanvaarding van het verdrag. (Bron: History)
Het protocol trad in werking op 1 januari 1989 en werd voortdurend aangepast om CFC's en halonen verder te verminderen en uit te faseren. Het verdrag omvat nu het uitfaseren van de productie en het gebruik van koolstoftetrachloride, trichloorethaan, hydrofluorkoolwaterstoffen, hydrochlorofluorkoolwaterstoffen, hydrobroomfluorkoolwaterstoffen en methylbroom. (Bron: Britannica)
Met de volledige uitvoering van het protocol voorspelden wetenschappers dat de ozonlaag zou terugkeren naar de staat van vóór de jaren 80. De Amerikaanse Environmental Protection Agency schat ook dat Amerikanen naar verwachting 443 miljoen gevallen van huidkanker, ongeveer 2,3 miljoen sterfgevallen door huidkanker en meer dan 63 miljoen gevallen van cataract zullen vermijden. (Bron: U.S. Department of State)
De 2018‑studie uitgevoerd door de Wereldmeteorologische Organisatie en het UNEP heeft al de eerste tekenen van herstel van de ozonlaag boven Antarctica aangetoond, en volledig herstel wereldwijd wordt verwacht in 2065. (Bron: Britannica)
