Oude meren worden gedefinieerd als waterlichamen die ouder zijn dan 130.000 jaar. Ze hebben talloze veranderingen meegemaakt gedurende hun lange geschiedenis, waaronder opwarmings‑ en afkoelingscycli, natte en droge periodes, en gewijzigde biologie en chemie. Maar wist je dat er slechts 20 oude meren in de wereld zijn?
Er zijn slechts 20 oude meren in de wereld. Deze worden gedefinieerd als waterdragend gedurende meer dan 130.000 jaar. Er zijn er slechts drie in Noord‑Amerika; Tahoe, Tule, Pingualuk. Bijna allemaal zijn ze tectonisch van oorsprong, maar twee zijn meteorietkraters.
De oude meren
Ondanks dat ze minder dan 1 % van het aardoppervlak beslaan, bevatten oude meren bijna de helft van het zoet oppervlaktewater van de wereld en een aanzienlijk deel van de zoetwaterbiodiversiteit.
De meren ondersteunen ook belangrijke economieën zoals visserij en toerisme. Echter ontdekten Hampton en collega's dat dezezelfde toepassingen de ecologische, sociaaleconomische en wetenschappelijke waarde van veel oude meren aantasten. Een National Science Foundation Graduate Research Fellowship Program‑award aan Michael Meyer van Washington State University heeft gedeeltelijk bijgedragen aan de financiering van het onderzoek.
Wetenschappers hebben het water van 20 oude meren wereldwijd onderzocht. De meren zijn te vinden op bijna elk continent, in verschillende landgebruiken en sociaaleconomische omstandigheden.
Een voorbeeld is de Kaspische Zee, gedeeld door Rusland, Kazachstan, Turkmenistan, Iran en Azerbeidzjan. Andere, zoals het Baikalmeer in Rusland, zijn aangewezen als UNESCO‑werelderfgoedlocaties. Weer andere, zoals Lake Tahoe in Californië, hebben een bloeiende toeristische industrie.
De bedoeling van deze review is om de belangrijkste antropogene, door de mens veroorzaakte bedreigingen voor deze unieke ecosystemen te evalueren, evenals de ecologische veranderingen die zijn gedocumenteerd. Daarbij hopen we toekomstige vergelijkende ecologische studies over oude meren wereldwijd aan te moedigen.
Stephanie Hampton, Co‑Auteur, Limnologie en Oceanografie
(Bron: National Science Foundation)
De bedreiging voor oude meren
Invasieve soorten, opwarmend water en diverse andere problemen bedreigen oude meren. Nutriëntenvervuiling, meestal stikstof of fosfor uit meststoffen, is een van de meest wijdverspreide.
Zoetwatermeren kunnen oligotroof zijn, met helder water en lage nutriëntenniveaus, of eutroof, met een algengroei die wordt aangewakkerd door een overschot aan nutriënten. Afstroming van het land transporteert nutriënten naar rivieren en beken, die uiteindelijk grotere waterlichamen bereiken.
Voortdurende eutrofiëring doodt een meer effectief door het water van zuurstof te beroven en vissen en andere zoetwatersoorten niet te laten ademen. Schadelijke algengroei en de resulterende dode zones duiden op de nood van een meer.
Toenemende nutriëntenconcentraties en de gevolgen van eutrofiëring zijn geregistreerd voor de meeste oude meren, waaronder Victoria aan de grens van Kenia, Tanzania en Oeganda, Baikal in Rusland, Valencia in Venezuela, Titicaca in Peru en Ohrid in Macedonië, onder andere een verlies van biodiversiteit. In het Victoriameer, bijvoorbeeld, heeft verminderde waterhelderheid de voortplanting van endemische cichliden beïnvloed, wat heeft geleid tot het verdwijnen van tientallen soorten.
Stephanie Hampton, Co-Author, Limnology and Oceanography
Algenbloei in het Baikalmeer bedreigt wat wetenschappers de buitengewone biodiversiteit van de ondiepe benthos of bodemzone noemen. Verminderde waterhelderheid in het Tahoe‑meer heeft geleid tot populatieafnames van mariene ongewervelden en andere soorten. (Bron: National Science Foundation)
Afbeelding van Ru.m.Wikipedia
