Charles Darwin’s theorie van natuurlijke selectie zou naar verluidt geïnspireerd zijn door apen, maar in werkelijkheid was er een andere soort die Darwins theorie echt beïnvloedde. Heb je gehoord van parasitaire wespen?

Het geloof van Charles Darwin’s in God werd ernstig geschokt door parasitaire wespen, die hun eieren in rupsen injecteren en hun nog levende gastheren van binnen opeten wanneer ze uitkomen. Dit leidde uiteindelijk tot Darwin’s theorie van natuurlijke selectie.

Wat zijn parasitaire wespen?

Een brede verzameling van hymenopteran superfamilies, bekend als parasitaire wespen, worden geclassificeerd in de wesp‑achtige Apocrita, behalve de houtwespen of Orussoidea. Als parasieten leggen ze hun eieren op of in de lichamen van andere geleedpotige gastheren, wat uiteindelijk leidt tot de ondergang van deze gastheren’. Hoewel sommige soorten bijen, vliegen of kevers verkiezen, geven de meeste de voorkeur aan gastheren uit de Lepidoptera‑groep van insecten; de spinwespen of Pompilidae vallen alleen spinnen aan.

Parasitaire wespensoorten verschillen in de levensfase van de gastheer. Ze vallen eieren, larven, poppen of volwassen exemplaren aan. Wat parasitisme betreft, volgen ze voornamelijk een van twee hoofdstrategieën: ofwel ze zijn endoparasitisch, groeien binnen de gastheer, en koinobiont, waardoor de gastheer kan blijven eten, groeien en vervellen; ofwel ze zijn ectoparasitisch, groeien buiten de gastheer, en idiobiont, waarbij ze de gastheer onmiddellijk verlammen. (Bron: National Library of Medicine)

De relatie met Polydnavirus

Een speciale klasse van insectenvirussen staat bekend als polydnavirussen. Ze hebben een wederzijdse interactie met sommige parasitaire wespensoorten. De eileiders van een volwassen vrouwelijke parasitaire wesp’ zijn de plaats waar het polydnavirus zich voortplant. 

Het virus beschermt de parasitaire larven in de gastheer door de immuunrespons van de gastheer’ te verminderen en de cellen van de gastheer’ te veranderen op een manier die voordeliger is voor de parasiet — de wesp profiteert van deze verbinding. Omdat de virussen in het genoom van de wesp’ zijn opgenomen en worden doorgegeven, is de interactie tussen deze virussen en de wesp verplicht, aangezien iedereen ermee geïnfecteerd is. (Bron: National Library of Medicine)

De levenscyclus van parasitaire wespen

Het parasitaire ei komt uit in één, twee of meer larven op of in de gastheer. Endoparasitaire eieren kunnen aanzienlijk groeien vanaf het oorspronkelijk gelegde ei tot ze uitkomen, door vocht uit het lichaam van de gastheer op te nemen om te concurreren met andere parasitaire larven. De eerste stadiumlarven zijn vaak mobiel en kunnen sterke kaken of andere kenmerken ontwikkelen. De daaropvolgende stadia lijken meestal meer op rupsen.

Larven van parasitaire wespen hebben geen achterste ingang en een onderontwikkeld spijsverteringsstelsel. Hierdoor blijven hun afvalstoffen weg van de gastheren. De gastheer is meestal al dood of staat op het punt dood te gaan, zodat de larve begint te voeden op het weefsel totdat ze klaar is om te poppen. Terwijl de larve zich transformeert tot een prepupa, wordt meconium, oftewel het verzamelde afval van de larve, weggeschoten.

De parasiet kan zich vervolgens een weg door de gastheer eten of in de vrijwel lege huid blijven, afhankelijk van de soort. In beide gevallen popt hij vaak na het spinnen van een cocon.

Wanneer parasitaire wespen volwassen zijn, is nectar van bloemen hun belangrijkste voedselbron. Sommige vrouwelijke soorten zullen gastheergehemolym consumeren om meer eivormende voedingsstoffen te verkrijgen. (Bron: Gardening Know How)

Hoe beïnvloedden parasitaire wespen Charles Darwin?

De paleontoloog Donald Prothero wijst erop dat Darwin en andere vrome Victorianen verontwaardigd waren over dit voorbeeld van flagrante wreedheid in de natuur, die vooral zichtbaar is in de Ichneumonidae.

Ik kan mezelf niet overtuigen dat een weldoende en almachtige God parasitaire wespen opzettelijk heeft geschapen met de uitdrukkelijke bedoeling dat ze zich voeden binnen de levende lichamen van rupsen.

Charles Darwin

(Bron: Darwin Project)