Fish and chips, een eenvoudig gerecht bestaande uit gefrituurde vis met een bijgerecht van gefrituurde aardappel, wordt beschouwd als de nationale maaltijd van het Verenigd Koninkrijk. Het is verkrijgbaar in de meeste Engelse restaurants en kan met verschillende variaties worden geserveerd. Maar wist je dat dit eenvoudige gerecht een belangrijke rol speelde voor de Engelsen tijdens de wereldoorlogen?

Fish and chips werden geserveerd als een morele opkikker voor Britse soldaten tijdens de oorlog, omdat het niet werd gerantsoeneerd zoals andere voedselvoorraden. Het werd zelfs een teken voor soldaten om te weten of de naderende persoon vriendelijk was.

De geschiedenis van fish and chips

Hoewel het altijd geassocieerd wordt met de Engelse keuken, is fish and chips niet ontstaan in het VK. Men gelooft dat Joodse immigranten het idee van het frituren van in beslag gedoopte vis in de 17e eeuw hebben geïntroduceerd. Separaat zou de geschiedenis van chips uit België komen. Vrouwen sneden aardappelen in de vorm van een vis en frituurden ze om hun families te voeden in plaats van echte vis toen de Maas in de winter bevroor.

Hoewel er nog geen bewijs is gevonden, was het gerecht al wijdverspreid tegen de jaren 1800. Het wordt zelfs genoemd in de roman Oliver Twist uit 1838, geschreven door Charles Dickens.

Veel voedselhistorici geven de jonge Joodse kok Joseph Malin de eer als de eerste die het gerecht aan het publiek introduceerde. Hij opende zijn winkel in Londen in 1860. De winkel was zo succesvol dat hij tot 1970 bleef bestaan. Er waren echter andere beweringen dat een zakenman genaamd John Lees de eerste was die een fish and chips-winkel opende. Tegen 1910 waren er ongeveer 25.000 fish and chips-winkels in het VK. (Bron: Forces)

De fish and chips-winkels waren vaak kleine familiebedrijven die maaltijden serveerden direct voor hun huizen. Uiteindelijk werd het gerecht echter een basisvoedsel voor de groeiende bevolking tijdens de industriële revolutie. (Bron: Historic UK)

De rol van fish and chips in de oorlogen

Fish and chips-winkels bleven open tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het werd in het VK gezien als een morele opkikker door voormalig premier David Lloyd George. Om het moreel van de soldaten te verbeteren, zorgde George ervoor dat het gerecht niet op de rantsoenlijst stond, in tegenstelling tot brood, eieren en vlees.

Winston Churchill volgde dit voorbeeld door het gerecht van de rantsoenlijst te halen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij verwees beroemd naar het vermeende nationale gerecht als de goede metgezellen van de soldaten aan het front van de oorlog. (Bron: Dockside)

Hoewel het gerecht niet op de rantsoenlijst stond, betekende dat niet dat de ingrediënten om het te bereiden overvloedig waren. De Britse regering beschermde de voorraden om ervoor te zorgen dat het gerecht niet werd gerantsoeneerd.

Er zijn ook verhalen waarin het beroemde gerecht werd gebruikt tijdens D-Day op de stranden van Normandië. Naar verluidt identificeerden Britse soldaten die de stranden bestormden elkaar door fish te roepen. Ze wisten dan dat een mede‑Britse soldaat in de buurt was wanneer ze de reactie chips hoorden. (Bron: Forces)