Slaap is een vitale functie die je geest en lichaam laat opladen, waardoor je uiteindelijk verfrist en alert wakker wordt. Het is ook belangrijk dat je lichaam een gezonde hoeveelheid slaap krijgt; dit helpt je immuunsysteem en hersenfunctie. Mensen die geen goede slaappatronen hebben, hebben vaak moeite met concentreren en functioneren in hun dagelijks leven. Maar wist je dat je omgeving ook invloed heeft op hoe goed je ’s nachts slaapt?

Wanneer we in onbekende plaatsen slapen, krijgt slechts de helft van ons brein een goede nachtrust terwijl de andere helft waakt. Daarom voelen we ons enigszins uitgeput wanneer we wakker worden.

Waarom kun je niet goed slapen op vreemde plaatsen?

Wanneer je op vreemde plaatsen slaapt, krijgt slechts de helft van je brein een goede nachtrust. Dit werd ontdekt en gepubliceerd in het Journal of Current Biology. 

De linkerkant lijkt meer wakker te zijn dan de rechterkant.

Yuka Sasaki, Associate Professor, Brown University

In de studie helpen de onderzoekers te verklaren waarom mensen moe worden na het slapen op een nieuwe plek. Het suggereert ook dat mensen iets gemeen hebben met vogels en zeezoogdieren, die vaak met de helft van hun brein slapen terwijl de andere helft waakt.

Het first-night effect werd eigenlijk decennia geleden ontdekt door slaaponderzoekers. Ze begonnen mensen te bestuderen in slaaplaboratoria. Gewoonlijk is de eerste nacht in een lab zo slecht dat onderzoekers alle verzamelde gegevens weggooien. Maar Sasaki was nieuwsgierig naar wat er in de hersenen gebeurde tijdens die eerste nacht. Als gevolg daarvan onderzochten zij en haar collega's de hersengolfpatronen van 35 studenten van Brown University.

Volgens de metingen van het team treedt tragegolfeactiviteit op tijdens de diepe slaap. Ze ontdekten ook dat tragegolfeactiviteit hoger was in bepaalde gebieden van de rechterhersenhelft dan in de overeenkomstige gebieden van de linkerhersenhelft tijdens de eerste nacht van een student in het lab. Het verschil verdween echter na de eerste nacht.

Het team voerde twee extra experimenten uit om te bevestigen dat de linkerkant van de hersenen inderdaad alerter was. De slapende studenten werden eerst blootgesteld aan een herhaalde standaardtoon, gevolgd door een enkele toon met een andere toonhoogte.

Volgens dit onderzoek reageert de hersenen op deze afwijkende toon wanneer iemand wakker of lichtslapend is, en de hersenen van de studenten reageerden, maar alleen aan de linkerkant.

De onderzoekers speelden vervolgens een hard geluid om iemand die lichtslapend was wakker te maken. Ze ontdekten ook dat studenten sneller wakker werden wanneer het geluid in het rechteroor werd afgespeeld, dat verbonden is met de linkerkant van de hersenen. (Bron: NPR)

Wat is het Niels Rattenborg Experiment?

Volgens Niels Rattenborg, de leider van de vogel‑slaapgroep aan het Max Planck Institute for Ornithology in Seewiesen, Duitsland, is het vermogen om slechts één kant van de hersenen te laten rusten nog nooit bij mensen aangetoond. Hij beweert echter dat het een truc is die veel dieren kunnen uitvoeren.

Rattenborg voerde een experiment uit waarbij hij eenden in een rij zette en hun slaap observeerde. Hij ontdekte dat eenden met een vogel aan beide zijden in slaap vallen en beide ogen gesloten houden.

Echter sliepen de eenden aan het einde van de rij meer met één helft van de hersenen tegelijk, en toen ze dat deden, richtten ze het open oog weg van de andere vogels, alsof ze op zoek waren naar naderende roofdieren.

Niels Rattenborg, Max Planck Institute for Ornithology 

Rovdieren vormen tegenwoordig geen groot probleem meer voor mensen. Maar het menselijk brein is gevormd in een tijd waarin nachten donker en vol verschrikkingen waren.

Wanneer we slapen in een nieuwe omgeving, en we weten niet hoeveel roofdieren er rondlopen. Het zou logisch zijn om de helft van de hersenen alerter en responsiever te houden voor geluiden in de nacht.

Niels Rattenborg, Max Planck Institute for Ornithology 

(Source: NPR)