Beschreven door entomologen als een poppenspeler die een marionetpopje bestuurt, staat de Ophiocordyceps schimmel erom bekend talloze insecten te victimiseren door de controle over hun hele lichaam over te nemen. Een Ophiocordyceps soort staat erom bekend zijn miergastheer te gebruiken om de rest van de kolonie te infecteren. Dat gezegd zijnde, hoe infecteert de beruchte zombie‑schimmel zijn slachtoffers?

In tegenstelling tot de naam infecteert de zombie‑mier‑schimmel niet de hersenen van zijn gastheer om hun lichamen over te nemen. Entomologen stellen dat de schimmel de ledematen van de mier van de hersenen afsnijdt om direct chemicaliën vrij te geven die het lichaam van de mier dwingen te bewegen en samen te trekken. 

Wat is de Zombie‑Mier‑Schimmel?

De Ophiocordyceps unilateralis, het meest erkend als de zombie‑mier‑schimmel, is afhankelijk van mieren om hun levenscyclus voort te zetten. Terwijl mieren op zoek gaan naar voedsel en andere voorzieningen, kunnen ze de schimmelsporen tegenkomen. Wanneer een mier op de schimmelspoor stapt, volgt de infectie en verspreidt zich door het hele lichaam nadat een schimmelcel naar binnen glijdt.

De Ophiocordyceps zal de mier intern consumeren terwijl hij zich vermenigvuldigt tot nieuwe, talrijke cellen. Er zouden geen externe manifestaties zijn die erop wijzen dat dit allemaal gebeurt. De mier zou zijn leven voortzetten, op zoek naar voedsel om terug te keren naar zijn mierennest, terwijl de schimmel in zijn lichaam voortdurend groeit tot hij de helft van het lichaamsgewicht van de mier bereikt.


Na het consumeren van alles wat de schimmel nodig heeft van zijn gastheer, zouden alle schimmelcellen zich combineren in het lichaam van de mier. De verzamelde schimmelcellen zouden zich dan vormen tot een mat en naaldachtige uitsteeksels in de spiercellen van de mier duwen. Uiteindelijk zou de hersenen van de mier chemische signalen van de schimmelcellen ontvangen en de mier doen vertrekken uit het nest om te klimmen en af te hakken op een nabijgelegen plant. (Bron: The New York Times)

Het stopt de mier op een hoogte van 25 centimeter — een zone met precies de juiste temperatuur en vochtigheid voor de schimmel om te groeien. Het dwingt de mier om permanent zijn kaken rond een blad te vergrendelen. Uiteindelijk stuurt het een lange steel door het hoofd van de mier, die groeit tot een bolvormige capsule vol sporen. En omdat de mier meestal een blad beklimt dat over de voedselpaden van de kolonie hangt, regent de schimmelsporen neer op haar zusters beneden, die daardoor op hun beurt worden omgevormd tot zombies.

Ed Yong, The Atlantic

(Bron: The Atlantic)

De innerlijke werking van de Ophiocordyceps

De schimmel dringt aanvankelijk zijn gastheer binnen via enkele schimmelcellen. Daarmee blijven de enkele cellen zwevend in de bloedbaan van de mier terwijl ze nieuwe enkele cellen laten ontkiemen. De enkele cellen werken al snel samen en bouwen korte buisjes om zich met elkaar te verbinden, waardoor uitwisseling van voedingsstoffen en communicatie mogelijk is. Het samensmelten van de enkele schimmelcellen vormt een superorganisme dat zelfs de hersenen van grotere dieren kan controleren.

Daarnaast kunnen de enkele cellen de spiercellen van de mieren doordringen door te groeien in de bestaande ruimtes ertussen of door de spiercellen te penetreren. De schimmel neemt het hele lichaam van zijn gastheer over zonder de hersenen te infiltreren.

Als zulke parasieten alleen maar neuronair weefsel zouden binnendringen en vernietigen, denk ik niet dat het gemanipuleerde gedrag dat we observeren zo overtuigend zou zijn als het nu is.

Charissa de Bekker

(Bron: The Atlantic)