Op 15 maart speelden Ward Two en Ward Seven een vriendschappelijke wedstrijd in Luzira Upper Prison, die eindigde in 1-1. Deze wedstrijd maakte deel uit van een georganiseerd voetbalsysteem binnen de gevangenis, met clubs, toernooien en fans, in plaats van losse voetbalpartijtjes [1]. De gedetineerden in Luzira hebben teams die vernoemd zijn naar Manchester United en Liverpool; The Guardian maakte foto’s van de feestelijkheden nadat het team van Manchester United het Liverpool-team van de gevangenis versloeg [1].

Opio Moses werd veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf voor moord, na een confrontatie met de oom van zijn vriendin – een man met politieke connecties die gewapend naar zijn huis kwam. Beide mannen schoten; de oom stierf aan een borstwond, Moses raakte gewond en schoot zichzelf vervolgens in het hoofd [1]. In Luzira Upper Prison zijn zijn grijzende haren kort geknipt; ze bedekken nauwelijks de lange, onregelmatige littekens waar de kogel zijn hoofdhuid en schedel heeft gespleten [1].

In 2006 begon Moses als aanvaller te spelen voor een team binnen de gevangenis. Negen jaar later was hij voorzitter van UPSA, de Upper Prison Sports Association, die door The Guardian werd aangeduid als het soevereine voetbalorgaan in Luzira [1]. Tot zijn taken behoorden het zoeken naar sponsors, het organiseren van toernooien, het afhandelen van disciplinaire zaken en het beheren van een systeem voor spelersregistratie en transfers [1]. Daarnaast werkte hij als bewaker; hij was verantwoordelijk voor zo’n twintig psychiatrische patiënten, deelde hun afdeling en regelde hun medicatie [1].

De Upper Prison Sports Association bestuurt een competitie die VICE in 2016 omschreef als zeer goed georganiseerd, met een 30 pagina’s tellend statuut en een bestuur dat volledig uit gedetineerden bestaat [6]. De gevangenis organiseert elk jaar een voetbaltoernooi; VICE kreeg zeldzame toegang tot Luzira Upper Prison voor dit evenement [6]. The Guardian rapporteerde over formele clubs en toernooien binnen de gevangenis, waarbij gedetineerden rollen vervullen als bestuurders en verantwoordelijk zijn voor spelersovergangen [1].

Luzira Maximum Security Prison ligt in de wijk Luzira, in de Nakawa-divisie, ongeveer 10 kilometer ten zuidoosten van het centrum van Kampala [2][5]. Tot de opening van Kitalya Maximum Security Prison in 2020 was Luzira de enige gevangenis met maximale beveiliging in Oeganda; hier zaten ook de terdoodveroordeelden van het land opgesloten [2]. Het complex was bedoeld voor 1.700 gedetineerden, maar huisvestte vaak bijna 8.000; op 27 augustus 2014, de dag van de nationale volkstelling, waren er 6.336 mensen ondergebracht in alle afdelingen [2][5].

De Uganda Prisons Service noemt sociale rehabilitatie en hervorming tot haar taken, waaronder opleidings- en educatieve programma’s die de re-integratie van gedetineerden moeten bevorderen [3]. In Luzira nemen gedetineerden de verantwoordelijkheid op zich voor het verbouwen, bereiden en verdelen van voedsel; velen leren en onderwijzen houtbewerking [2]. Het aantal bewakers per gedetineerde bedraagt ongeveer 1:35, vergeleken met 1:15 in het Verenigd Koninkrijk; het recidivepercentage in de gevangenis ligt onder de 30 procent, tegenover 46 procent in het VK en 76 procent in de Verenigde Staten [2]. De door gedetineerden geleide voetbalvereniging voegt nog een laag van georganiseerde verantwoordelijkheid toe aan dit systeem [1][6].

Voetbal bereikte Oeganda in 1897, toen dominee R. H. Walker van de Namirembe Church Missionary Society ervoor zorgde dat er een bal uit Engeland werd gestuurd [4]. De sport werd de nationale sport van Oeganda; het nationale team staat bekend als The Cranes en ongeveer 35 procent van de Oegandezen beschouwt zichzelf als voetbalfan [4]. In Luzira maakt de gevangeniscompetitie gebruik van deze nationale populariteit en biedt ze gedetineerden een gestructureerde competitie met clubs, toernooien en een bestuur van gedetineerden [1][6].

In april 2016 zaten er meer dan 7.700 gedetineerden in Luzira, waaronder destijds alleen de terdoodveroordeelden van het land [5]. De gevangenis beschikt bovendien over een bibliotheek met meer dan 7.000 boeken uit het Verenigd Koninkrijk en een eigen gezondheidscentrum dat ook voor het publiek toegankelijk is [2][5]. In dit overbevolkte complex functioneert de voetbalcompetitie onder leiding van gedetineerde ‘officials’ die verantwoordelijk zijn voor registratie, transfers en discipline; VICE omschreef dit als een alternatieve methode voor gevangenishervorming [1][6].


Sources

  1. theguardian.com
  2. Wikipedia: Luzira Maximum Security Prison
  3. Wikipedia: Uganda Prisons Service
  4. Wikipedia: Voetbal in Oeganda
  5. Wikipedia: Luzira
  6. vice.com