De Tōkaidō Shinkansen werd geopend op 1 oktober 1964, toen de Hikari 1 van Tokio naar Osaka vertrok en de Hikari 2 de tegenovergestelde route nam [4]. De aanleg begon op 20 april 1959 en de opening werd afgestemd op de Olympische Spelen in Tokio [2][4]. In 2017 verontschuldigde een Japans spoorwegbedrijf zich ervoor dat een trein 20 seconden te vroeg vertrok en noemde die verloren seconden een ernstige overlast [1].
De Japanse hogesnelheidstreinen komen gemiddeld 54 seconden te laat aan op hun eindbestemming; dit getal omvat ook vertragingen door natuurrampen en andere oorzaken buiten de controle van de exploitant [1]. Op de Tōkaidō Shinkansen reden er in het begrotingsjaar 2019 gemiddeld 378 treinen per dag, met een gemiddelde vertraging van 12 seconden [4]. Het getal van 54 seconden betreft alle aankomsten op het hele hogesnelheidsnetwerk; het getal van 12 seconden verwijst naar de vertraging op één enkele lijn [1][4].
Wanneer een trein vijf minuten of meer vertraagd is, krijgen de passagiers een certificaat [1]. Ze kunnen dit certificaat aan hun werkgever of leraar tonen als excuus voor hun vertraging [1]. Deze praktijk zet een vertraging om in een document dat reizigers kunnen overhandigen.
Volgens de Zwitserse spoorwegen kwamen tussen januari en oktober 89,7% van de treinen op tijd aan, terwijl in Groot-Brittannië 88,3% van de treinen in een periode van 12 maanden aan deze voorwaarde voldeed [1]. Beide landen hanteren verschillende meetmethoden: in Zwitserland wordt een trein als te laat beschouwd zodra deze meer dan drie minuten na de aangekondigde tijd aankomt; in Groot-Brittannië mag een trein zelfs vijf minuten te laat zijn en nog steeds als op tijd worden bestempeld [1].
Momenteel beslaan de Shinkansen-lijnen 2.951,3 km, met maximale snelheden van 260 tot 320 km/u; op een 387,5 km lang gedeelte van de Tōhoku Shinkansen is zelfs 320 km/u mogelijk [2]. In 2024 maakten 385,9 miljoen mensen gebruik van het netwerk [2]. De oorspronkelijke Tōkaidō-route is 552,6 km lang en verbindt Tokio, Yokohama, Nagoya en Osaka – de vier grootste steden van Japan; in het begrotingsjaar 2023 vervoerde deze lijn 161 miljoen passagiers, en sinds de opening in totaal meer dan 6,5 miljard [2].
Tijdens piekuren rijden er tot 16 treinen per uur in elke richting op de Tōkaidō Shinkansen; ze bestaan uit 16 rijtuigen met in totaal 1.323 zitplaatsen en hebben een minimale tijdsafstand tussen vertrekken van drie minuten [2]. Sinds 1987 wordt deze lijn beheerd door JR Central, nadat deze overging van de Japanse Staatsspoorwegen; er zijn drie diensttypen: Nozomi, Hikari en Kodama, met tot 17 treinen per uur [4]. In 2000 werd de lijn uitgeroepen tot Historisch Monument voor Mechanische Techniek en tot IEEE Milestone [4].
Japan kent veel aardbevingen, heeft zacht terrein en bergachtig landschap; er zijn gebieden met zware sneeuwval en stedelijke ruimte is schaars [2]. De Shinkansen-lijnen hebben een kleinere afstand tussen tegengestelde sporen, kleinere minimale boogstralen en kleinere tunneldoorsneden dan andere hogesnelheidslijnen [2]. De lange neuzen aan de voorkant van nieuwere treinstellen verminderen de compressiegolven die ontstaan wanneer een trein een smalle tunnel binnengaat, waardoor het geluidsniveau binnen de wettelijke grenzen blijft [2].
Meer dan 100 bedrijven bieden spoorwegdiensten aan in Japan, waaronder zes onderdelen van de Japan Railways Group die tot 1987 in staatsbezit waren, en 16 grote particuliere exploitanten [3]. In totaal zijn er ongeveer 30.625 km aan spoorlijnen; in het seizoen 2013-14 vervoerden deze 9,147 miljard passagiers [3]. Japan telt 46 van de 50 drukste treinstations ter wereld [3]. Afgezien van de hogesnelheidslijnen rijden gewone treinen meestal met een snelheid van minder dan 130 km/u [3].



