Animatie en cinematografie hebben een lange weg afgelegd sinds hun ontwikkeling in de twintigste eeuw. Maar wist je dat de allereerste animatie al zo’n 20.000 jaar geleden gevonden kon worden?

Onderzoekers hebben gesuggereerd dat prehistorische grotkunst bedoeld was om te “bewegen.” De animatie is alleen te zien als de schilderijen worden bekeken met het enige soort verlichting dat destijds beschikbaar was, een flikkerende fakkel.

De Rand van Paarden

In 2015 ontdekten twee wetenschappers grotschilderingen in de Atxurra-grot in het noorden van Spanje. De gevonden afbeeldingen bevonden zich ongeveer zeshonderd voet van de ingang van de grot. De grotkunst zat op een ruwe kalkstenen wand die veertig voet lang was en acht voet boven de grotvloer hing.

Na onderzoek bepaalden wetenschappers dat de muurschilderingen ongeveer 12.500 jaar geleden zijn gemaakt. Ze bevatten gravures van paarden, bizons, herten en geiten. Het muurschildering kreeg de naam Rand van Paarden, omdat het aanzienlijk boven de grotvloer was getekend en vermoedelijk de kunstenaars op de richel stonden om het te doen.

De wetenschappers hebben deze grotkunst digitaal gereconstrueerd, samen met tientallen in andere delen van de grot. (Bron: Atlas Obscura)

Grotkunst als Voorloper van Moderne Cinema?

Tot op de dag van vandaag heeft niemand ontdekt waarom de oude beschaving deze grotkunst heeft gemaakt. Sommige archeologen theoretiseren dat het deel kan uitmaken van een oud jachtritueel, terwijl anderen geloven dat een psychedelische drugservaring het kan hebben veroorzaakt. Anderen zeggen dat het een vorm van historisch verslag of een onderwijsmethode kan zijn.

Wat fascinerend is aan deze afbeeldingen, is dat ze lijken te zijn gemaakt om ze te animeren. Sommige archeologen ontdekten dat wanneer deze gravures worden bekeken met verlichting die lijkt op die uit die periode, de gravures lijken te bewegen. De beweging wordt niet vastgelegd met stilstaande, moderne verlichtingsapparatuur.

De gravures zijn gemaakt om een illusie van animatie te geven wanneer ze worden verlicht met een flikkerende fakkel. Een archeoloog en filmmaker, Mark Azéma, ziet deze grotkunst als een vorm van proto-cinema. In zijn boek La préhistoire du cinéma, of de Prehistorie van de Cinema, merkt hij op dat de bizon in de Chauvet‑Pont d’Arc‑grot met acht poten is geschilderd. Het kan op deze manier zijn gemaakt om de bizon te laten lijken alsof hij over het doek loopt wanneer het fakkellicht erop valt. (Bron: Atlas Obscura)

Azéma merkte ook in zijn boek op dat er ongeveer vijftig dierfiguren waren getekend die eruitzagen alsof ze galoppeerden of met hun staarten zwaaiden. Hij wees ook op dat een paar andere dieren in de grot leken te bewegen. (Bron: Google Arts and Culture)

Onderzoekers geloofden ook dat dit de voorloper was van een vroege versie van een thaumatrope. Thaumatropes zijn schijven met aan elke kant een afbeelding. En wanneer ze met een touwtje worden gedraaid, lijken de twee beelden te verschijnen, waardoor een animatiebeweging ontstaat.

De kunstenaars tekenden meerdere tekeningen van hetzelfde dier bovenop elkaar, vergelijkbaar met hoe cartoons worden gemaakt. Het effect is duidelijker wanneer er een zaklamp wordt gebruikt. (Bron: Wondergressive)