In het verleden, rond het begin van de 20e eeuw, was het nogal ongebruikelijk voor vrouwen van welke nationaliteit dan ook om een carrière in de wetenschap na te streven. Een handvol vrouwen zette haar stempel in de sector en één, in het bijzonder, vestigde haar naam in de wereld van de astronomie. Maar wat was haar bijdrage aan dit studiegebied?

Astronoom Hisako Koyama tekende haar observaties van zonnevlekken dagelijks gedurende meer dan 40 jaar met de hand. Haar uitgebreide collectie tekeningen hielp moderne onderzoekers meer te leren over de zonnecycli en de magnetische velden van de zon.

Wie was Hisako Koyama?

Hisako Koyama werd geboren in Tokio in 1916. Ze toonde al op jonge leeftijd interesse in de hemellichamen, met stevige steun van haar vader. De toekomstige astronoom studeerde af aan een meisjesschool in de jaren 30, iets dat destijds ongebruikelijk was.

Haar interesse in astronomie bleef groeien toen ze een 36 mm × 60 mm refractortelescoop kreeg. Tokio oefende tijdens de Tweede Wereldoorlog vaak haar burgers voor luchtaanvallen. Zodra de black‑outs de stad bereikten, sloop Koyama met een futon en een sterrenkaart naar buiten om naar de sterren te kijken.

Koyama wilde lid worden van de Maanafdeling van de Japanse Oriental Astronomical Association (OAA), maar toen ze besefte dat haar telescoop onvoldoende was voor die taak, besloot ze in plaats daarvan lid te worden van de Zonneafdeling. Om veilig het oppervlak van de zon te observeren, plaatste Koyama haar telescoop bij het raam en gebruikte ze deze om het beeld van de zon achter het oculair op een stuk papier te projecteren. (Bron: PBS)

Na een maand zonobservaties kon Koyama de eerste tekening van haar waargenomen zonnevlek schetsen. Ze stuurde deze vervolgens naar de voorzitter van de Zonneafdeling van de OAA, professor Issei Yamamoto. Koyama begon haar levenslange carrière als zonobservator na een bemoedigende reactie van de voorzitter.

Koyama’s carrière ging snel van amateur‑astronoom naar staf‑observator toen ze regelmatige waarnemingen deed met de Nikon 20 cm refractortelescoop in het Tokyo Science Museum, nu bekend als het Nationaal Museum voor Natuur en Wetenschap (NMNS). Koyama observeerde de zon met dezelfde telescoop van 1946 tot haar pensionering in 1981 en nog eens tien jaar daarna.

Naast haar werk als staf‑observator stond Koyama ook bekend als het publieke gezicht van het museum op het gebied van astronomie. Ze legde astronomie uit en demonstreerde apparatuur aan bezoekers. Ze was ook verantwoordelijk voor het organiseren van speciale evenementen en observatiecampagnes voor eclipsen. Koyama publiceerde bovendien regelmatig studies en artikelen over de zon, zonnevlekken, telescopen en dergelijke. (Bron: AGU)

Koyama’s Erfenis

Koyama’s toewijding aan de studie van zonnevlekken heeft zonnewetenschappers enorm geholpen. Een specifieke wetenschapper, Leif Svalgaard, beweerde dat Koyama’s werk hun project sterk heeft geholpen bij het creëren van een volledige tijdlijn van zonnevlekobservaties vanaf 1610. Svalgaard vermeldde dat haar dagelijkse schetsen de ontbrekende informatie over zonnevlekdocumentatie in het begin van de twintigste eeuw leverden.

Koyama’s collectie van meer dan 10.000 handgetekende schetsen van zonnevlekobservaties is door meerdere wetenschappers in hun studies gebruikt, en de meesten vinden het uiterst waardevol omdat de gegevens niet alleen overvloedig waren, maar ook door dezelfde persoon zijn verzameld, met hetzelfde telescoop en dezelfde methode van gegevensverzameling. Koyama’s werk is een zeer samenhangende dataset. (Source: Astronomy)

Haar schetsen werden de ruggengraat van de zonnewetenschappen. Haar werk werd vergeleken met de zonnevlekschetsen van Galileo, Gassendi, Staubach, Schwabe en Wolf. Koyama’s gegevens worden geclassificeerd als onderdeel van uitstekende historische archieven. (Source: AGU)