De RMS Titanic zonk in de vroege ochtenduren van 15 april 1912 nadat ze tijdens haar maiden voyage van Southampton naar New York tegen een ijsberg was gebotst; ongeveer 1.500 van de 2.208 aan boord omgekomen [3] [8]. Het wrak ligt op ongeveer 12.500 voet diepte, zo’n 325 zeemijl ten zuidzuidoosten van Newfoundland, verdeeld over twee hoofddelen die ongeveer 2.000 voet van elkaar verwijderd zijn [7]. Een gezamenlijke Franse-Amerikaanse expeditie onder leiding van Jean-Louis Michel van IFREMER en Robert Ballard van het Woods Hole Oceanographic Institution vond het in 1985 vanaf het onderzoeksschip Knorr, met behulp van side-scan sonar [6] [7]. De expeditie slaagde mede dankzij de steun die Ballard verkreeg nadat hij op verzoek van de Amerikaanse marine twee gezonken kernonderzeeërs had gelokaliseerd [7].

De USS Thresher zonk op 10 april 1963 tijdens diepteduikproeven, ongeveer 350 kilometer ten oosten van Cape Cod; alle 129 bemanningsleden en personeelsleden aan boord kwamen om [4]. De USS Scorpion implodeerde en zonk op 22 mei 1968; dit is een van de twee kernonderzeeërs die de marine verloren heeft, de andere is de Thresher [5]. Beide schepen liggen in de Noord-Atlantische Oceaan, met hun reactoren en bewapening nog aan boord [5]. Volgens Ballard waren hun locaties tot dan toe nooit echt in kaart gebracht [11].

Ballard, gepensioneerd commandant van de marine en hoogleraar oceanografie aan de University of Rhode Island, ontwikkelde een diepzee-robot genaamd Argo [2] [6]. Hij stelde de marine voor deze te gebruiken voor het zoeken naar de Titanic [6]. Vice-admiraal Ronald Thunman stemde ermee in de activiteiten van de Knorr voor het vinden van de Titanic te financieren, op één voorwaarde: Ballard moest eerst de twee onderzeeërs opsporen en onderzoeken, waarbij hij moest vaststellen in welke staat hun reactoren na decennia onder water verkeerden en of er sprake was van radioactieve vervuiling van het milieu [6] [10].

De marine had geen enkele intentie om het onderzoek naar de onderzeeërs openbaar te maken. 'Ze wilden niet dat de wereld hiervan wist, dus ik moest een dekmantel verzinnen,' vertelde Ballard aan CNN [10]. De marine vreesde dat Sovjet-schepen het schip van Ballard zouden volgen naar de locatie van de Scorpion, waar men kernwapens en de effecten van de reactor zonder toeschouwers wilde onderzoeken [10]. De reis werd uitsluitend gepresenteerd als een zoektocht naar de Titanic; de pers werd buitengesloten [10]. Volgens Ballard wilde de marine voorkomen dat de Sovjets wisten dat men naar de onderzeeërs zocht [11].

Wat het team op de zeebodem aantrof, veranderde hun zoekmethode. Beide onderzeeërs waren onder de enorme druk op grote diepte geïmplodeerd, waardoor duizenden wrakstukken over de oceaanbodem verspreid raakten [6]. Door deze spoorlijn van wrakstukken te volgen, kwamen ze rechtstreeks bij de rompen uit; dit was een veel eenvoudigere methode dan zelfstandig naar de rompen zoeken [6]. De wrakstukkenvelden strekten zich uit over ongeveer een mijl [11]. De reactoren waren uitgevallen, met de regelstaven in de neergeschoven stand; Ballard noemde dit een goede afloop [11].

Na het onderzoek naar de onderzeeërs resteerden er nog twaalf dagen van het contract met de marine om de Titanic te vinden [10] [11]. Argo bewoog heen en weer over de zeebodem, waarbij het het spoor van wrakstukken volgde in plaats van rechtstreeks naar het schip te zoeken [6]. Deze aanpak werkte. De ontdekking trok wereldwijde aandacht; een artikel van de New York Times hierover vermeldde dat marinefunctionarissen het ware doel van de missie ontkenden [10].

Ballards carrière begon en eindigde niet met de Titanic. Hij ontdekte hydrothermale bronnen – onderzeese vulkanische formaties waar ecosystemen zonder zonlicht kunnen bestaan – en stelde dat het vinden daarvan 'stukken beter is dan het vinden van de Titanic' [2]. Later vond hij in 1989 de slagschip Bismarck, in 1998 het vliegdekschip USS Yorktown en in 2002 de PT-109 van John F. Kennedy [2]. Het wrak van de Titanic is na meer dan een eeuw op de bodem te fragiel om te bergen; bovendien wordt het beschermd door een UNESCO-conventie [7]. In juni 2023 implodeerde de duikboot Titan nabij het wrak, waarbij alle vijf aan boord omkwamen [7].

Ballard hield ongeveer twintig jaar lang zijn mond over de rol van de marine, omdat hem was opgedragen hierover te zwijgen [11]. Het volledige verhaal werd uiteindelijk bekend via de National Geographic-documentaire 'Titanic: The Final Secret' en verslagen van onder meer National Geographic News en CNN [1] [9] [11].


Sources

  1. news.nationalgeographic.com
  2. Wikipedia: Robert Ballard
  3. Wikipedia: Titanic
  4. Wikipedia: USS Thresher (SSN-593)
  5. Wikipedia: USS Scorpion (SSN-589)
  6. Wikipedia: RV Knorr
  7. Wikipedia: Wreck of the Titanic
  8. Wikipedia: Sinking of the Titanic
  9. cnn.com
  10. popularmechanics.com
  11. abcnews.com