In de huidige wereld wordt racisme afgekeurd. We zien vaak racistische handelingen op sociale media en hoe individuen er negatief op reageren. In het verleden werd racisme algemeen beoefend. Maar wist je hoe het Amerikaanse leger de manieren van de IJslandse regering heeft veranderd?
De IJslandse regering verbood effectief de stationering van zwarte Amerikaanse soldaten op IJsland tijdens de Koude Oorlog. Na druk van het Amerikaanse leger werd het verbod in de late jaren zestig opgeheven.
US-IJslandrelatie
De relatie tussen de twee naties werd voor het eerst gevormd in 1941, toen IJsland en de VS een defensieovereenkomst ondertekenden, waarbij de verantwoordelijkheid voor de verdediging van IJsland werd overgedragen aan de VS. En toen de NAVO, of North Atlantic Treaty Organization, werd opgericht in 1949, maakte IJsland deel uit van de oprichters.
Aangezien IJsland geen staand leger had, ondertekende het in 1950 een bilaterale defensieovereenkomst met de VS. Deze overeenkomst stelt dat de naties elkaar militair zullen ondersteunen, zowel in offensieve als defensieve operaties, indien nodig. (Bron: Het Baltic Initiative Netwerk)
Destijds werd IJsland gezien als een belangrijke strategische locatie voor de verdediging van West‑Europa. Het was een strategische zet van de geallieerde strijdkrachten om een basis op IJsland te vestigen, omdat het lag in vitale waterwegen naar de regio. (Bron: NAVO)
De overeenkomst tussen de twee landen bleef de komende vijf decennia van kracht, omdat deze een belangrijke rol speelde in de veiligheid van de Noord‑Atlantische Oceaan. In 2006 echter werd de Amerikaanse marinebasis in Keflavik gesloten. De VS kondigden aan dat ze de defensie van IJsland zouden blijven ondersteunen, maar geen permanente bases meer zouden vestigen.
De VS werkten ook samen met lokale IJslandse functionarissen om de impact van baanverlies door de sluiting van de bases te verzachten, door toerisme te bevorderen en Amerikaanse investeerders naar Keflavik te trekken. Tot nu toe zijn de VS de grootste buitenlandse investeerder in IJsland, specifiek in de aluminiumsector. (Bron: Amerikaans Ministerie van Buitenlandse Zaken)
Raciale Discriminatie jegens Amerikaanse Soldaten
Ondanks de uiterlijke schijn van solidariteit tussen de twee naties, werden door de jaren heen talloze meldingen van discriminatie tegen Amerikaanse soldaten gestationeerd in IJsland gerapporteerd. IJsland staat bekend om een sterk nationalistisch denkbeeld, en dit was niet verrassend.
Tegen het einde van de jaren veertig verwelkomden IJsland, samen met Groenland, Canada, Newfoundland, dat ook deel uitmaakt van Canada, en Bermuda, geen Afro‑Amerikaanse Amerikaanse soldaten die op Amerikaanse bases op hun grondgebied waren gestationeerd.
In de jaren vijftig werden deze landen van de lijst van landen die geen Afro‑Amerikaanse soldaten accepteerden gehaald, behalve IJsland. In die periode onderging IJsland zware politieke herconfiguraties. Gecombineerd met het intense nationalisme van het land en het feit dat IJslanders weinig genegenheid hebben voor westerse landen, leidde dit tot een sterke afkeer van vreemdelingen.
In een enquête die in 1955 in het geheim door de VS werd opgesteld, bleek dat minder dan een derde van de IJslanders de defensieovereenkomst steunde. En in de jaren zestig werden de verplaatsingen buiten de bases van Amerikaanse soldaten sterk gemonitord en beperkt. De lokale overheid deed dit om te voorkomen dat Amerikaanse soldaten mengden met IJslandse vrouwen.
De lokale overheid ging zelfs tot het uiterste om segregatie van Amerikaanse soldaten te bevorderen, waarbij vooral zwarte soldaten werden uitgesloten van contact met IJslandse vrouwen. Soldaten kregen een verbod om de weinige restaurants en clubs van Reykjavik te betreden.
De Amerikaanse regering had geen keus dan deze strenge lokale wetten te accepteren om de aanwezigheid van hun bases in IJsland te waarborgen. Maar in maart 1971, onder de Nixon‑administratie, bracht de VS dit probleem formeel onder de aandacht van de IJslandse regering. Het memorandum bevatte klachten over het strenge beleid tegen Amerikaanse soldaten, specifiek Afro‑Amerikaanse soldaten.
De Amerikaanse regering wees erop dat het beleid een mensenrechtenkwestie is. Benedikt Gröndal, een IJslandse premier, probeerde in 1979 het strenge beleid voor verplaatsingen buiten de basis op te schorten, maar de afschaffing slaagde pas in 1989. (Bron: MIT Press)
