Mariya Vasilyevna Oktyabrskaya werd geboren op 16 augustus 1905 in Kiat, in het gouvernement Taurida van het Russische Rijk, op het schiereiland Krim [1] [3]. Ze was een van de tien kinderen in een arme Oekraïense familie [1] [4]. Voor de oorlog werkte ze in een conservenfabriek en later als telefoniste [1] [4]. In 1925 trouwde ze met Ilya Oktyabrsky, een officier en commissaris in het Sovjetleger [1] [3].

Oktyabrskaya sloot zich aan bij de Raad van Militaire Echtgenotes, volgde een opleiding tot legerverpleegster en leerde voertuigen besturen en wapens hanteren – vaardigheden die destijds ongebruikelijk waren voor een Sovjet-vrouw [1] [4]. Ze legde haar keuze uit met een uitspraak die later in verslagen over haar leven werd geciteerd: "Trouw met een militair, en je dient in het leger" [1] [4].

Toen Duitsland in 1941 de Sovjet-Unie binnenviel, werd Oktyabrskaya geëvacueerd naar Tomsk in Siberië [1] [5]. Het nieuws dat Ilya in augustus 1941 nabij Kiev was gesneuveld, bereikte haar pas na twee jaar [1] [3]. Ze ging naar een rekruteringsbureau, maar werd twee keer afgewezen: eerst vanwege haar leeftijd en vervolgens omdat ze tuberculose aan haar halswervels had [3] [5].

Oktyabrskaya verkocht bijna al haar bezittingen, inclusief haar huis, en naaide en borduurde tafellakens, servetten en zakdoeken om te verkopen. Zo verzamelde ze tegen de herfst van 1943 maar liefst 50.000 roebel voor het Verdedigingsfonds [3] [5]. In haar brief aan Joseph Stalin vroeg ze dat de tank de naam "Strijdende Vriendin" zou krijgen en dat zij als bestuurster naar het front mocht [4] [5]. Het Kremlin ging akkoord, mede omdat het Staatsdefensiecomité dit gebaar nuttig achtte voor de moreelbevordering thuis en aan het front [2] [4].

Vijf maanden lang volgde ze een opleiding aan de tankacademie in Omsk en in oktober 1943 studeerde ze cum laude af als bestuurder-mechanicus [3] [5]. Ze trad toe tot de 26e Garde-tankbrigade van het 2e Garde-tankkorps en maakte deel uit van de bemanning van tweede luitenant Pyotr Chebotko, aan boord van een T-34-76 die met haar geld was aangeschaft [1] [5]. Sommige mannen in haar omgeving zagen haar als een publiciteitsstunt [4].

Haar eerste gevecht vond plaats in 1943 in de regio Vitebsk; in een brief aan haar zus schreef ze dat ze ‘in de strijd was gedoopt’ en ‘schoften aan het doden was’ [2] [5]. Op 18 november, nabij Novoe Selo, vernietigde de ‘Strijdende Vriendin’ een vijandelijk artilleriestuk en doodde tot vijftig Duitse soldaten; een directe treffer maakte de tank onbestuurbaar, waarna de bemanning twee dagen lang onder vuur lag tot er hulp kwam [5]. Onder zwaar vuur klom ze naar buiten om een beschadigde rupsband te repareren; dit leidde tot haar bevordering tot sergeant [1] [3].

Op 18 januari 1944 vernietigde haar T-34 op de staatsboerderij Krynka drie Duitse machinegeweernesten en doodde 21 vijandelijke soldaten, waaronder een officier van de Wehrmacht [5]. Een scherf raakte haar linkeroog en drong door tot in de hersenen [5]. Op 1 februari 1944 ontving ze de Orde van de Patriottische Oorlog, 1e klasse; op 15 maart 1944 overleed ze op 38-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Smolensk [3] [5]. Ze werd met militaire eer begraven nabij de muur van het Kremlin in Smolensk [1] [5].

Op 2 augustus 1944 werd Oktyabrskaya postuum benoemd tot Held van de Sovjet-Unie, de hoogste onderscheiding voor moed in de strijd; zij was de eerste vrouwelijke tankbestuurster die deze eer kreeg [1] [3]. De ‘Strijdende Vriendin’ werd later in de oorlog vernietigd nabij Königsberg, tegenwoordig Kaliningrad [5]. In Tomsk, de Siberische stad waar ze hoorde van de dood van haar man, staat een monument ter nagedachtenis aan haar [5].


Sources

  1. en.wikipedia.org
  2. allthatsinteresting.com
  3. grokipedia.com
  4. thevintagenews.com
  5. rbth.com