Er is altijd al een begrip geweest dat zeemeerminnen en sirenen verschillend zijn. Terwijl sirenen worden afgebeeld als kwaadaardige verleidsters die zeelieden naar hun voortijdige ondergang lokken, zijn zeemeerminnen vredig en kiezen ze ervoor ver van mensen te leven. Maar wist je dat de Sirene in geen enkele manier, vorm of gedaante in de buurt komt van een zeemeermin?

Volgens de Griekse mythologie zijn sirenen niet mooi, noch waren ze zelfs nauw verwant aan zeemeerminnen. Ze waren eigenlijk vreemde vogelwezens met een menselijk gezicht die mannen naar hun dood lokten door hen kennis van de toekomst te beloven.

Hebben we verkeerd begrepen wat sirenen waren?

Zoals uitgelegd in de Griekse mythologie is een sirene een half‑vogel, half‑vrouw wezen dat zeelieden lokt met hun zoete liederen. Dit werd bewezen door een nieuwe vertaling van Homer’s Odyssee.

De verleidelijke kracht van de Sirenen ligt in hun buitenaardse, vogelachtige kennis. Degenen die in hun zwarte schepen voorbijgingen hoorden alleen stemmen, die zich over de windstilte golven weefden, zingend een lied dat kennis van alle dingen beloofde. Zodra ze het hoorden, werden ze betoverd; ze hadden geen keus dan te landen en de zangers op te zoeken. Degenen die dat deden verlieten het eiland nooit; hun lichamen bleven achter, rottend tussen de bloemen, want niemand die het lied van de Sirenen hoorde kon eraan ontsnappen.

Homer, Odyssey

Het verhaal van deze sirenen heeft werkelijk verschillende schrijvers, dichters en kunstenaars geïnspireerd. Op een gegeven moment heeft hun interpretatie van Homer’s werk de Sirene doen evolueren van een menselijk‑gezichtige vogel naar een weelderige en mooie zeemeermin. (Bron: Audubon)

De vogel‑vrouw werd een doodsdemon, een ziel die gestuurd is om een ziel te halen, een Ker die een ziel lokt, een Sirene. Het zijn orakelachtige wezens zoals de Sfinx, waarmee ze veel gemeen hebben, die zowel het verleden als de toekomst kennen. Hun lied treedt in werking rond het middaguur, in een windstil kalmte. Het einde van dat lied is de dood. Deze wezens spreken uitsluitend de geest aan, niet het vlees.

Jane Ellen Harrison

(Bron: Vice)

Hoe transformeerde de Sirene?

Door de eeuwen heen transformeerde de Sirene in verschillende soorten personages. Tijdens de Middeleeuwen veranderde de zingende vogel‑vrouw in een vis‑wezen dat de zee en haar seksualiteit gebruikte om haar slachtoffers te lokken.

The Liber Monstruorum Diversis Generibus or the Book of Monsters tonen een van de vroegste voorbeelden van de transitie. In het boek beschreven ze sirenen als zeemeisjes.

Als mensen van het hoofd tot de navel, met het lichaam van een maagd, maar met schubbige vissenstaarten, waarmee ze altijd in de zee loeren.

Liber Monstruorum Diversis Generibus

De illustraties in het boek laten zien hoe anders zij sirenen zagen vergeleken met wat Homerus oorspronkelijk beschreef. De sirenen uit de middeleeuwen symboliseerden niet langer de geest, maar richtten zich op lust en de genoegens van het vlees.

In de 19e eeuw, tijdens het Victoriaanse tijdperk, werden sirenen afgebeeld als mooie en sensuele vrouwen. Ze bewogen zich zo gracieus om zeelieden te verleiden, en ze hadden vaak harpen en lieren. (Bron: Vice)

Wat Symboliseerde De Sirene?

De esthetische evolutie van de Sirene van een dodelijke demon tot een sensuele nimf symboliseert iets heel herkenbaars. De Sirene vertegenwoordigde de angst van de samenleving voor vrouwelijke seksualiteit en kracht. De symboliek van de Sirene was duidelijk wanneer mannen bezwijken aan verleiding en kiezen voor lustige menselijke impulsen, en ze zullen hun einde tegemoet. (Bron: Vice)