Op 28 februari 2003 belde het Franse Ziekenhuis van Hanoi het kantoor van de Wereldgezondheidsorganisatie in de stad over een patiënt die twee dagen eerder was opgenomen met klachten die leken op vogelgriep. Carlo Urbani ging hem onderzoeken. De patiënt, de Chinees-Amerikaanse zakenman Johnny Chen, was op 23 februari in Hanoi aangekomen en zijn toestand verslechterde [2] [3]. Urbani was de WHO-specialist in de volksgezondheid in Hanoi, belast met malaria en andere parasitaire ziekten; hij oordeelde dat Chen waarschijnlijk leed aan een nieuwe en zeer besmettelijke ziekte [1] [2].
Urbani werd geboren op 19 oktober 1956 in Castelplanio, in de provincie Ancona [1] [5]. In 1981 behaalde hij zijn diploma geneeskunde en chirurgie aan de Universiteit van Ancona en specialiseerde zich vervolgens in infectieziekten en tropische ziekten aan de Universiteit van Messina. Daarna volgde hij postdoctorale opleidingen in malaria en medische parasitologie aan het Istituto Superiore di Sanità in Rome [3] [4] [5]. Hij werkte als huisarts en ziekenhuisarts in de regio Marche; later werd hij adjunct-directeur van de afdeling infectieziekten in het ziekenhuis van Macerata [4] [5].
Op verzoek van Lorenzo Savioli begon Urbani in 1993 voor de WHO te werken; hij kreeg de opdracht onderzoek te doen naar haakwormen op de Malediven [3]. Dit werk leidde ertoe dat hij haakworminfecties wereldwijd bestudeerde en behandelde, en dat hij als eerste de verspreiding van Schistosoma mansoni in Mauritanië rapporteerde [3]. In 1996 coördineerde hij een project van Médecins Sans Frontières tegen parasitaire ziekten in Cambodja en verhuisde met zijn gezin voor een jaar naar Phnom Penh [1] [4] [5]. In april 1999 werd hij voorzitter van MSF Italia en was hij lid van de delegatie die in december dat jaar de Nobelprijs voor de Vrede in Oslo in ontvangst nam [1] [3] [5].
In 2000 wees Urbani het directeurschap van het ziekenhuis in Macerata af en accepteerde hij een benoeming als WHO-expert voor de regio West-Pacifisch; hij verhuisde naar Hanoi [5]. Van daaruit ondernam hij missies naar China, Laos, Cambodja en de Filipijnen [5]. Toen het geval in Hanoi aan het licht kwam, verbleef hij al in de Vietnamese hoofdstad.
Twee dagen na Urbani’s eerste bezoek ontwikkelden meerdere ziekenhuismedewerkers een droge hoest, ademhalingsproblemen en koorts [2]. Op 3 en 4 maart gaf hij opdracht om alle patiënten en personeelsleden met deze symptomen te isoleren. Het gebouw werd voor het publiek gesloten, er werden bewakers geplaatst en het personeel begon maskers en beschermende kleding te dragen [2]. Op woensdag 5 maart vertelde hij Pascale Brudon, hoofd van het WHO-regiokantoor in Hanoi, dat het om iets zeer vreemds ging [2].
Samen met Brudon waarschuwde Urbani het WHO-hoofdkantoor in Genève; samen kregen ze steun van de Vietnamese autoriteiten om externe hulp in te roepen [2]. Op 7 maart vroeg de WHO om internationale experts en verspreidde een interne wereldwijde waarschuwing; de regionale adviseur voor besmettelijke ziekten van de WHO arriveerde op 9 maart uit Manila, gevolgd door epidemiologen, waaronder een team van het Centers for Disease Control in Atlanta [2]. Op 15 maart, toen het aantal gevallen en sterfgevallen in Hanoi nog beperkt was, verklaarde de WHO de aandoening openlijk tot een wereldwijde bedreiging voor de volksgezondheid. Het tijdschrift BMJ merkte op dat de WHO nog nooit zo snel had gereageerd op een uitbraak [2].
Urbani wist bovendien de Vietnamese gezondheidsautoriteiten te overtuigen patiënten te isoleren en reizigers te screenen; deze maatregelen vertraagden de vroege verspreiding van de epidemie [1]. Op 11 maart, op weg van Hanoi naar een conferentie in Bangkok over parasitaire ziekten bij kinderen, kreeg hij koorts; een collega die hem op het vliegveld ontmoette, belde een ambulance [1] [3]. Hij had zich in Hanoi besmet met SARS tijdens de behandeling van patiënten en overleed op 29 maart 2003 in een ziekenhuis in Bangkok, 46 jaar oud [1] [3] [4]. Hij was een van de 80 mensen die besmet waren door Chen, die eveneens overleed [3].
De door Urbani in gang gezette maatregelen, voornamelijk isolatie en quarantaine, zorgden ervoor dat de uitbraak in Vietnam binnen vijf maanden werd beëindigd [1]. Hij liet een echtgenote na, Giuliana Chiorrini, met wie hij in 1983 trouwde, en drie kinderen [1] [4]. Toen hem werd gevraagd waarom hij onder zulke omstandigheden bleef werken, antwoordde hij: "Als ik onder zulke omstandigheden niet kan werken, waarvoor ben ik dan hier? Om e-mails te beantwoorden, naar cocktailfeestjes te gaan en papierwerk te doen?" [3]

