In 2007 keek Donald Hopkins in een openluchtziekenhuis in Noord-Ghana toe hoe een gezondheidswerker een Guinea-worm uit het been van Rafia Fusseini trok; het vierjarige meisje droeg een blauw-rode jurk [1]. Een jaar eerder had het meisje de parasiet binnengekregen door besmet water te drinken; nu kwam het volwassen vrouwtje via een zweer in haar been naar buiten [1][3]. Gezondheidswerkers wikkelen de worm om een klein stokje of gaas en draaien dit elke dag een paar centimeter verder; te veel spanning kan de worm in de wond breken, wat hevige pijn en zwelling veroorzaakt [3].
Hopkins werd geboren op 25 september 1941 en studeerde aan Morehouse College, de Universiteit van Chicago en de Harvard School of Public Health [2]. Hij leidde het Programma ter Uitroeiing van Pokken en Bestrijding van Mazelen in Sierra Leone en was van 1984 tot 1987 adjunct-directeur van de Centers for Disease Control and Prevention; in 1985 vervulde hij zelfs de rol van directeur [2][6]. Zijn boek Princes and Peasants: Smallpox in History werd in 1983 genomineerd voor een Pulitzerprijs en in 2002 opnieuw uitgegeven onder de titel The Greatest Killer [2][6].
Het Carter Center, opgericht in 1982 door Jimmy en Rosalynn Carter in samenwerking met Emory University, nam Hopkins in 1987 aan als senior consultant voor gezondheidsprogramma’s [5][6]. Vanuit die positie bouwde hij de campagne tegen de Guinea-worm op; dit werk leverde hem in 1995 een MacArthur Fellowship op [2][6]. Tegenwoordig is hij speciaal adviseur van het centrum voor de uitroeiing van de Guinea-worm [6].
In 1986 waren er naar schatting 3,5 miljoen mensen besmet met dracunculiasis, verspreid over 20 endemische landen in Azië en Afrika [4]. Er bestaat geen vaccin of medicijn tegen deze ziekte; preventie bestaat uit het filteren van drinkwater om de larvendragende watervlooien te verwijderen en uit het overtuigen van mensen om pijnlijke ledematen niet in drinkwater te dompelen [3]. Een vrouwtjesworm kan tot drie voet lang worden en maakt de drager gedurende drie tot tien weken ongeschikt voor dagelijkse activiteiten [3][7].
Het aantal gemelde gevallen daalde tot onder de 100.000 in 1997, tot onder de 10.000 in 2007, tot onder de 1.000 in 2012 en tot onder de 100 in 2015 [3]. In 2020 waren er wereldwijd nog 27 gevallen [8], in 2022 nog 13 [9] en in 2025 slechts 10 [3][7]. Sinds 1986 zijn er zestien landen waar de ziekte niet meer voorkomt [3].
Tsjaad, Ethiopië en Zuid-Soedan zijn de enige landen waar de parasiet nog endemisch is; Angola, Mali en Soedan wachten nog op officiële erkenning dat de ziekte daar verdwenen is [3]. Kameroen, dat in 2007 als vrij van interne verspreiding werd erkend, heeft sinds 2019 drie gevallen geregistreerd aan de grens met Tsjaad [3]. In de jaren 2010 bevestigden onderzoekers dat honden, katten en bavianen eveneens D. medinensis kunnen dragen, waardoor de campagne haar monitoring uitbreidde naar niet-menselijke gastheren [3][4].
Jimmy Carter zei in 2015, terwijl hij werd behandeld voor melanoom dat naar zijn hersenen was uitgezaaid, dat zijn laatste wens was de laatste Guinea-worm te overleven; hij overleed in 2024 zonder dat dit werkelijkheid werd [4]. De Wereldgezondheidsorganisatie stelde in 2020 2027 als doeljaar voor de uitroeiing vast; in 2024 is dit doel 2030, nadat eerdere doelstellingen uit 1991, 2009, 2015 en 2020 niet werden gehaald [3][4]. Indien de campagne slaagt, wordt de Guinea-worm de tweede menselijke ziekte die volledig is uitgeroeid, na pokken in 1977 [3].
Teams van het Carter Center delen filterrietjes uit in afgelegen gemeenschappen en conflictgebieden, zodat mensen water kunnen drinken zonder larven binnen te krijgen [7]. Hopkins, die in Chicago woont, stelt dat het belangrijkste criterium is hoeveel minder mensen er nu aan de ziekte lijden dan veertig jaar geleden [9]. De Harvard T.H. Chan School of Public Health, waar hij in 1970 een master in de volksgezondheid behaalde, vertoonde in maart 2026 een documentaire over de campagne: The President and the Dragon [7][8].






