Tijdens de Exposition Universelle van 1889 in Parijs toonde een klein Tsjechisch standje een potlood van het bedrijf Hardtmuth uit České Budějovice, bedekt met een glanzende gele lak [6]. Het bedrijf, opgericht aan het einde van de 18e eeuw door de Oostenrijkse uitvinder Joseph Hardtmuth, had een grafietmix op basis van kaolien gepatenteerd en kwam naar de tentoonstelling om dit te presenteren [6]. De gele kleur was een bewuste keuze, geen puur decoratief element [6][9].
Hardtmuth verkocht het potlood als de Koh-i-Noor Hardtmuth, waarbij de naam werd overgenomen van een van de grootste diamanten ter wereld, die veertig jaar eerder onderdeel was geworden van de Britse kroonjuwelen [6]. De naam suggereerde een kwaliteit vergelijkbaar met diamant; de verf beloofde iets anders [6]. De houten kern kreeg 14 lagen gele lak, met goudkleurig beschilderde uiteinden [5]. Toen de Parijse tentoonstelling in 1900 opnieuw werd gehouden, won het model Koh-i-Noor Hardtmuth 1500 een Grand Prix [6].
In het keizerlijke China was geel de kleur van de keizer [3]. Het behoorde tot de vijf hoofdkleuren in het wuxing-systeem en stond voor aarde; volgens het gezegde ‘geel brengt yin en yang voort’ staat het centraal in het universum [3]. Helder geel mochten alleen de keizer en zijn hofhouding dragen; de vlag van de Qing-dynastie had goudgeel als achtergrond [3][4]. Een potloodfabrikant die deze kleur koos, leende daarmee een teken van status [5].
China is ’s werelds grootste exporteur van grafiet, gemeten in tonnage [2]. In de 19e eeuw beschouwden fabrikanten Chinees grafiet als het beste materiaal dat beschikbaar was [7][10]. Het grafiet dat Hardtmuth gebruikte, kwam volgens eigen verklaringen uit een grote afzetting in de Sajanbergen in Siberië, vlak bij de Chinese grens [9]. Een gele houten kern gaf kopers aan dat het grafiet afkomstig was uit dat deel van de wereld [7][9].
Amerikaanse fabrikanten begonnen hun potloden eveneens felgeel te verven om klanten te laten weten dat er Chinees grafiet werd gebruikt en om de koninklijke uitstraling van de kleur in China over te nemen [7]. Concurrenten volgden dit voorbeeld en gaven hun producten Aziatisch klinkende namen, zoals ‘Mongol’ en ‘Mikado’ [5]. Volgens de geschiedenis van het potlood door Henry Petroski was het Europese merk Koh-I-Noor de eerste die dit deed [7].
Voor de jaren 1880 werden de meeste potloden verkocht als onbehandeld hout of met een donkere beitslaag, die eventuele oneffenheden in het hout verborg [8][9]. De buitenlaag bestaat uit dun hout, meestal zeshoekig van vorm [1]; juist deze kern werd met verf bedekt. Een felgele kleur was veel opvallender dan een donkere beits [8].
Duitse en Braziliaanse potloden zijn vaak groen, blauw of zwart, in lijn met de merkkleuren van Faber-Castell; Zuid-Europese fabrikanten geven de voorkeur aan donkerrood of zwart met gele strepen [5]. Australische potloden zijn meestal rood met zwarte strepen, terwijl Britse consumenten vaker rood of zwart dan geel tegenkomen [5][8].
Ongeveer 75 procent van de 2,8 miljard potloden die elk jaar in de Verenigde Staten worden geproduceerd, wordt geel geverfd [5]. De meeste eenvoudige zeshoekige grafietpotloden in Amerikaanse winkels zijn dus geel [7]. De verf die ooit diende om de herkomst van het grafiet aan te geven, markeert nu het meest gewone potlood dat er te koop is [5][7].


