Op 25 september 1066 stond er één Noor op de houten brug bij Stamford Bridge en hield de oversteek bezet tegen het Engelse leger. Zijn naam wordt niet vermeld. Wel wordt beschreven dat er een smalle houten loopplank was, nauwelijks breed genoeg voor twee mannen naast elkaar, en dat er een menigte aanvallers was die hun numerieke overwicht niet konden benutten zolang hij daar stond [6].
De strijd werd veroorzaakt door een opvolgingscrisis. Koning Eduard de Belijder stierf in januari 1066 kinderloos, waarna de Witenagemot Harold Godwinson tot koning koos [1][3]. Harald Hardrada, koning van Noorwegen, deed eveneens aanspraak op de Engelse troon; Tostig Godwinson, Harolds verbannen broer, sloot zich bij hem aan en nodigde hem uit tot een invasie [2][4]. Engelse kronieken en IJslandse koningssagen, verzameld in Heimskringla, geven verslag van de daaropvolgende veldtocht [1][5].
Harold Godwinsons mars naar het noorden en de ontmoeting met de Noormannen
In september bevond Harold Godwinson zich in Zuid-Engeland, waar hij uitkeek naar Willem van Normandië. Toen hij vernam dat de Noormannen het noorden waren binnengevallen, verzamelde hij zijn huiskarls en thegns en reed naar Yorkshire. In vier dagen legde hij ongeveer 185 mijl af vanuit Londen, dag en nacht reizend; deze snelheid hielp hem de indringers te verrassen [1].
De Noormannen hadden op 20 september al de noordelijke Engelse graven verslagen bij Fulford, buiten York. Ze bezetten York kortstondig, namen gijzelaars en voorraden mee en keerden terug naar hun schepen bij Riccall. Ze eisten meer gijzelaars uit Yorkshire en spraken af die bij Stamford Bridge te ontvangen. Totdat het Engelse leger in zicht kwam, wisten ze niet dat er een vijandige troepenmacht in de buurt was [1]. Hardrada en Tostig bevonden zich met hun mannen op de afgesproken plek [2][4].
De brug houdt het Engelse leger tegen
De Engelse aanval richtte zich op de oversteek; gedurende enige tijd was de brug het centrum van de strijd. Volgens de traditionele versie nam één Noorse krijger daar met een bijl zijn positie in; de smalle planken ontnamen de Engelsen hun numerieke voordeel [6]. Slechts enkele mannen konden hem tegelijkertijd bevechten; de rest moest wachten.
De bekendste versie stelt dat hij veertig man doodde voordat hij viel [6]. De vertelling legt de nadruk op het uitstel, niet op een exact tijdsverloop: terwijl hij de brug bezet hield, kregen de Noorse troepen de gelegenheid om verspreide soldaten te verzamelen, wapenrusting aan te trekken en een schildmuur te vormen [6]. Heimskringla vermeldt Harald Hardrada’s veldtocht in Engeland; het verhaal over de brug is in latere verslagen van de slag bewaard gebleven [5][6].
De Engelsen vonden een manier om onder de brug te komen: een Saksische soldaat klom in een houten wastobbe en dreef onder de planken door; vervolgens stak hij een speer door de kieren omhoog en trof de verdediger van onderaf [6]. De Noorse krijger viel, de brug was vrij en de Engelsen stroomden eroverheen. Dit is de versie die in de kronieken is overgeleverd: een wastobbe, een speer en een verdediger die van onder de planken werd aangevallen [6].
Hardrada’s dood en de weg naar Hastings
Zodra de Engelsen de overkant bereikten, veranderde de strijd in een slachting. Hardrada en Tostig kwamen om; de meeste Noorse soldaten stierven samen met hen [1][2][4]. De Engelse overwinning was zo compleet dat Harold zich weer op het zuiden kon richten.
Dit was echter nog niet het einde van de crisis. Kort daarna landde Willem van Normandië in Engeland; Harold leidde zijn leger zuidwaarts om hem tegemoet te treden. Op 14 oktober 1066, minder dan drie weken na Stamford Bridge, versloeg en doodde Willem Harold bij Hastings [1][3]. De man die de Noorse invasie had afgeslagen, verloor zijn koninkrijk aan de Normandiërs.
Stamford Bridge wordt vaak beschouwd als het einde van het Vikingtijdperk, hoewel Scandinavische veldtochten in Groot-Brittannië en Ierland nog decennialang doorgingen [1][2]. De naamloze verdediger hield een smalle brug bezet lang genoeg zodat zijn leger zich kon voorbereiden; daarna maakten een wastobbe en een speer van onderaf een einde aan zijn verzet [6]. Zijn naam is verloren gegaan; wat overbleef zijn de oversteek, het uitstel en die vreemde aanval van onder de planken.
Bronnen
- Slag bij Stamford Bridge; Wikipedia
- Harald Hardrada; Wikipedia
- Harold Godwinson; Wikipedia
- Tostig Godwinson; Wikipedia
- Heimskringla; Wikipedia
- De Vikingkrijger die in zijn eentje een heel leger ophield - HistorySnob; HistorySnob; 2025-11-28T17:58:56+00:00




