Karen Gay Silkwood werd geboren op 19 februari 1946 in Longview, Texas, en groeide op in Nederland, Texas, samen met haar ouders en twee zussen [1]. Op de middelbare school haalde ze alleen maar hoge cijfers en was ze lid van de National Honor Society; scheikunde was haar sterkste vak. In de herfst van 1964 begon ze aan het Lamar State College of Technology in Beaumont dankzij een beurs van de Business and Professional Women's Club [1].

In 1965 stopte Silkwood met haar studie en trouwde stiekem met William Meadows, een werknemer in de oliepijpleidingen. Het stel kreeg drie kinderen [1]. Het huwelijk eindigde nadat ze failliet gingen vanwege Meadows’ uitgaven en hij weigerde een buitenechtelijke affaire te beëindigen. In 1972 verliet Silkwood hem en verhuisde naar Oklahoma City, waar ze kort als ziekenhuismedewerkster werkte [1].

In augustus 1972 nam Kerr-McGee Silkwood aan als technica in het metallografielaboratorium van de plutoniumproductiefabriek aan de Cimarron River, nabij Crescent, Oklahoma, die twee jaar eerder was geopend [1]. De locatie beschikte over vergunningen van de Atomic Energy Commission voor de productie van uraniumbrandstof en gemengde-oxidebrandstof, en produceerde brandstofstaven voor de Fast Flux Test Facility in Hanford [2]. Silkwood sloot zich aan bij de vakbond Oil, Chemical and Atomic Workers en in november 1972 nam ze deel aan een staking over arbeidsomstandigheden die tien weken duurde en eindigde nadat werknemers met ontslag werden bedreigd [1].

Begin 1974 raakte Kerr-McGee achterop met de productie; werknemers moesten zeven dagen per week werken en twaalf uur per dag. Hierdoor nam het aantal lekken en vervuilingsincidenten plotseling toe [1]. Op 13 juli 1974 trad bij Silkwood voor het eerst vervuiling op, in het laboratorium voor emissiespectroscopie, waar tests aantoonden dat er plutonium in een luchtfilter zat [1]. In augustus 1974 koos de vakbond haar als lid van het driekoppige onderhandelingscomité; zij was de eerste vrouw die deze positie bij het bedrijf bekleedde, met als taak het onderzoeken van gezondheids- en veiligheidskwesties [1].

Op 26 september 1974 ontmoetten Silkwood en de twee andere comitéleden in Washington D.C. Tony Mazzocchi, het hoofd van de wetgevende zaken bij OCAW, om de situatie in de fabriek te beschrijven [1]. Ze getuigde voor de Atomic Energy Commission over haar zorgen over de veiligheid [1]. Haar klachten betroffen onder andere defecte ademhalingsapparatuur, onjuiste opslag van monsters, te weinig douches en aanwijzingen dat er plutonium verdwenen was of verkeerd was opgeslagen [1]. De tekortkomingen die zij beschreef waren niet uniek voor Cimarron; documentatie die in kerncentrales verplicht is, werd vaak niet bijgehouden en arbeidswetten ter bescherming van werknemers werden niet altijd nageleefd [3].

Op 5 november 1974 raakte Silkwood besmet via de handschoenen van een laboratoriumglovebox die gebruikt werd voor radioactief materiaal; tests door Kerr-McGee wezen echter geen lekken uit [2]. Op 6 november werd ze opnieuw besmet, en op 7 november bleken haar neus en andere lichaamsdelen vervuild te zijn, net als haar kamergenote Sherri Ellis en hun appartement [2]. Haar huis moest volledig worden schoongemaakt en gedecontamineerd; enkele bezittingen moesten worden vernietigd. Silkwood, haar vriend Drew Stephens en Ellis werden naar het Los Alamos National Laboratory gestuurd voor uitgebreide onderzoeken [1].

In de nacht van 13 november 1974 reed Silkwood naar een ontmoeting met een journalist van de New York Times en een bestuurder van haar vakbond; onderweg kwam ze om bij een auto-ongeluk. De omstandigheden rond het ongeluk zijn nooit volledig opgehelderd [1]. In januari 1975 stuurde het General Accounting Office een rapport naar het Congres over de arbeidsomstandigheden in de fabriek bij Crescent, de radiologische vervuiling en dood van Silkwood, de kwaliteitscontrolepraktijken van het bedrijf en het pesten van werknemers. Dit rapport was gebaseerd op onderzoek door de FBI, de Atomic Energy Commission, de Energy Research and Development Administration en de Nuclear Regulatory Commission [2].

In 1985 bereikte Kerr-McGee een schikking met de familie van Silkwood over de plutoniumvervuiling: 1,38 miljoen dollar werd betaald, zonder dat het bedrijf enige aansprakelijkheid erkende [1][2]. De film Silkwood uit 1983, geregisseerd door Mike Nichols en met Meryl Streep in de hoofdrol, bracht dit verhaal onder een breder publiek [1]. Whistleblowers die in die tijd misstanden binnen bedrijven aan het licht brachten, werden vaak ontslagen of vervolgd [4].


Sources

  1. Wikipedia: Karen Silkwood
  2. Wikipedia: Cimarron Fuel Fabrication Site
  3. Wikipedia: Kernenergie en arbeidskwesties
  4. Wikipedia: Lijst van whistleblowers