Afrikaanse olifantenkalveren brengen ongeveer 90 procent van hun tijd door binnen een straal van vijf meter van een andere olifant [1]. In hun eerste vier tot vijf levensjaren zijn ze afhankelijk van hun moeders en andere familieleden voor overleving, sociale steun en leren; deze nauwe banden blijven bestaan: mannetjes verlaten meestal pas laat in de puberteit de kudde, terwijl vrouwtjes vaak blijven [1].

Een moederolifant stelt haar pasgeborene voor aan elk kudgelid, en ieder begroet het kalf met zachte aanrakingen van zijn slurf, zacht gegrom en geruststellende geluiden [3]. Daarna blijven kudgeleden voortdurend zorg dragen; de sterkste banden binnen de kudde bestaan tussen moeders en hun nakomelingen [3].

Beschermende olifanten jagen roofdieren weg van kalveren, stoppen agressieve spelgevechten en duwen andere dieren opzij [1]. Veel van deze acties vinden plaats terwijl het kalf helemaal geen tekenen van nood of pijn vertoont; dit wijst erop dat de beschermers problemen voorspellen in plaats van erop te reageren, door gebruik te maken van hun eigen eerdere ervaringen om de toestand van het kalf in te schatten [1].

Olifanten die het lichaam of de beenderen van een dode olifant tegenkomen, strelen de overblijfselen met hun slurf en raken ze aan met hun poten [4]. Aziatische olifanten behoren tot de weinige niet-menselijke soorten waarvan men gelooft dat ze enige vorm van rouw tonen na het overlijden van een familielid; het verlies, of het nu door dood of gedwongen scheiding komt, heeft een grote impact op hen [1].

In een olifantenkamp in Thailand volgden onderzoekers hoe kudgeleden zich gedroegen na een noodsituatie [4]. Olifanten zochten significant vaker contact met elkaar via fysieke aanrakingen en geluiden dan in controleperiodes; zelfs toeschouwers namen het gedrag en de emotionele toestand over van het eerste dier in nood – een patroon dat onderzoekers ‘emotionele besmetting’ noemen [4].

In Kenia werden olifanten waargenomen terwijl ze kalveren hielpen om modderige oevers te beklimmen, een veilige route door moerassen te vinden en elektrische omheiningen te doorbreken; ze verzorgden gewonde dieren door verdovingspijlen uit hun lichaam te trekken en stof op wonden te strooien [4]. In hetzelfde land probeerde een kudde een zwart neushoornkalf uit de modder te trekken, terwijl de moeder van het kalf herhaaldelijk op de olifanten afstormde [3].

Aziatische olifantenkuddes die bij een modderige waterpoel aankomen, waden er zelf in, zelfs met het risico dat ze vast komen te zitten, om onhandige kalveren met hun slurf omhoog te tillen [2]. Dit zijn matriarchale groepen onder leiding van een ervaren vrouwtje; hun banden strekken zich uit tot andere clans, individuele mannetjes, vreemde olifanten en andere dieren. Olifanten troosten bovendien gestreste kudgeleden met diep gegrom en uitgespreide oren [2].

Aziatische olifanten zijn geslaagd voor de spiegeltest: ze gebruiken een spiegel om markeringen op hun eigen lichaam te bekijken, wat als bewijs voor zelfbewustzijn wordt gezien [4]. Vreugde komt ook op eenvoudiger manieren tot uiting: jonge en oude olifanten spelen samen en tonen plezier door met hun oren te klapperen, hun staart te zwaaien en hun slurven met elkaar te verstrengelen [3].


Sources

  1. worldanimalprotection.org
  2. southernthailandelephants.org
  3. a-z-animals.com
  4. animalsaroundtheglobe.com