In een sensorisch laboratorium aan Deakin University in Australië krijgen vrijwilligers 300 milliliter aardbeienshake te drinken en wordt hen gevraagd dit in twee minuten op te drinken. Russell Keast, professor in de sensorische en voedingswetenschappen en directeur van het Centre for Advanced Sensory Science, gebruikt deze geforceerde inname om te bestuderen wat er gebeurt wanneer er een tweede portie volgt [1]. Het fenomeen dat hier wordt onderzocht heeft een eenvoudige benaming in gezondheidsliteratuur: patient.info, een gezondheidsinformatieservice die sinds 1996 bestaat, publiceerde een artikel met de titel "Waarom een 'dessert-maag' in werkelijkheid kan bestaan" [2].

Volgens Keast rapporteren de zintuigen na het eten van één bepaald voedingsmiddijd tot verzadiging dat men geen meer van dat specifieke voedsel wil [1]. Een deel van deze reactie is sensoriële verveling: het gerecht dat eerst smaakvol leek, wordt nu saai, en het smaakwaarnemingssysteem raakt overbelast door die smaak [1]. Allegra Picano, geregistreerd diëtist aan Henry Ford Health, beschrijft dezelfde verschuiving in termen van beloning: stoffen zoals dopamine stimuleren het beloningscentrum in de hersenen zolang een smaak nieuw is, maar stoppen daarmee zodra die smaak herhaald wordt [5].

Wanneer er dessert wordt aangeboden met een andere smaakprofiel, verdwijnt deze verveling. Keast stelt dat het nieuwe uiterlijk en de geur van iets zoets, gecombineerd met de aangeleerde kennis dat zoet aantrekkelijk is, anticipatie en eetlust opwekken; de verzadigingssignalen worden dan overstemd door deze aangename verwachting van het nieuwe voedsel [1]. Picano omschrijft dit als een nieuw sensorisch prikkel dat de hersenen opnieuw activeert [5]. Biedt men hetzelfde voedsel opnieuw aan, dan keert het verlangen om meer te eten niet terug [1].

Bij een tweede bezoek aan het laboratorium van Deakin drinken de deelnemers opnieuw 300 milliliter aardbeienshake in twee minuten, waarna ze 700 milliliter chocoladeshake krijgen in plaats van aardbeienshake en mogen eten zoveel of zo weinig ze willen [1]. Onderzoekers noteren zowel het geconsumeerde volume als de tijd die hiervoor nodig is; het verschil tussen een tweede portie van dezelfde smaak en een portie van een nieuwe smaak vormt dan de maatstaf voor dit effect [1].

Volgens Dankel waarnemen receptoren in de maag iets zoets, en dit signaal helpt de maag te ontspannen zodat deze kan uitzetten [3]. Simon Erling Nitter Dankel, onderzoeker in geneeskunde en biochemie aan het Mohn Nutrition Research Laboratory van de Universiteit van Bergen, merkt op dat suiker een gezuiverd ingrediënt is zonder enige structuur die het spijsverteringsstelsel hoeft af te breken; het lost dus direct op zodra het in contact komt met vloeistof in de maag, waardoor de bloedsuikerspiegel snel stijgt [3]. Hij stelt dat deze reactie verklaart waarom het gemakkelijker is om te veel zoet voedsel te eten [3].

Onderzoek aan het Max Planck Instituut voor Stofwisselingsonderzoek in Duitsland onthult een tweede mechanisme. In een in 2025 in Science gepubliceerd onderzoek aten muizen die al verzadigd waren, na ongeveer 90 minuten waarin ze hun gebruikelijke voer met circa 3 procent suiker hadden gegeten, toch nog brokjes met 35 procent suiker [4]. Pro-opiomelanocortin-neuronen in de hypothalamus, die verzadiging veroorzaken, scheiden tegelijkertijd het eetlustbevorderende peptide beta-endorfine uit; het onderdrukken van deze uitscheiding voorkwam dat de muizen suiker bleven eten [4]. Bij menselijke proefpersonen die suikeroplossing via een sonde kregen toegediend, werd eveneens activiteit waargenomen in hetzelfde opioïdereceptorgebied [4].

Volgens Henry Ford Health zullen kinderen die te vol zijn om nog een hapje zalm of broccoli te nemen, toch een kom ijs naar binnen werken [5]. Picano wijt dit aan een evolutionair doel: sensoriële verzadiging zorgde ervoor dat onze voorouders diverse voedingsmiddelen aten en zo een breed scala aan voedingsstoffen binnenkregen [5].

Picano raadt aan om een kleine portie dessert te nemen in plaats van een grote, of fruit, een stukje pure chocolade of noten met gedroogd fruit, en dit langzaam te eten; de eerste happen van een nieuwe smaak hebben immers het grootste effect op het beloningscentrum [5]. De gegevens over milkshakes en de receptoren in de maag wijzen in dezelfde richting: de extra eetruimte ontstaat door nieuwigheid aan tafel en door een maag die ontspant wanneer ze iets zoets proeft [1][3].


Sources

  1. huffingtonpost.com.au
  2. patient.info
  3. sciencenorway.no
  4. medboundtimes.com
  5. henryford.com