Sapiens: A Brief History of Humankind verscheen in 2011 in het Hebreeuws in Israël onder de titel Qitzur Toldot ha-Enoshut, en in het Engels in 2014 [1]. Het boek is ontstaan uit twintig lezingen die Harari gaf aan een groep studenten wereldgeschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, waar hij zelf geschiedenis doceert [1][2]. Harari werd in 1976 in Haifa geboren en behaalde in 2002 een D.Phil. aan de Universiteit van Oxford onder begeleiding van Steven J. Gunn [2].
Harari structureert het boek rond vier gedateerde revoluties [1]. De cognitieve revolutie vond plaats rond 70.000 v.Chr., de landbouwrevolutie rond 10.000 v.Chr., de eenwording van de mensheid rond het jaar 34 n.Chr. en de wetenschappelijke revolutie rond 1543 n.Chr. [1]. Volgens zijn model stellen de natuurwetenschappen grenzen aan menselijke activiteiten, terwijl de sociale wetenschappen beschrijven wat zich binnen die grenzen afspeelt [1].
Harari wijt de verspreiding van Homo sapiens over de planeet aan één enkele capaciteit: flexibele samenwerking tussen grote groepen mensen [1]. Die samenwerking is mogelijk dankzij het geloof in zaken die alleen in de verbeelding bestaan, zoals goden, naties, geld en mensenrechten [1]. Homo Deus: A Brief History of Tomorrow, gepubliceerd in het Hebreeuws in 2015 en in het Engels in 2016, breidt dit idee uit naar een intersubjectieve werkelijkheid van landen, grenzen, religies en bedrijven die samenhangen door collectief geloof [3].
Homo sapiens ontstond ongeveer 300.000 jaar geleden in Afrika en verspreidde zich vervolgens, waarbij lokale populaties van oudere menssoorten geleidelijk werden vervangen [4]. Harari stelt dat de prehistorische Homo sapiens een belangrijke oorzaak was van het uitsterven van andere menssoorten, zoals de neanderthalers, en van talrijke megafauna [1]. Hij plaatst de cognitieve revolutie rond 70.000 jaar geleden, toen taalvaardigheden en gestructureerde samenlevingen ontstonden [2].
Harari beschouwt de landbouwrevolutie als een slechte deal voor de meeste individuen [1]. Volgens hem zorgden landbouw en veeteelt voor een toename van de bevolking van Homo sapiens, maar werden voeding en dagelijkse routine veel minder gevarieerd dan bij jager-verzamelaars [1]. Zijn visie op de manier waarop mensen met andere dieren omgaan komt door het hele boek heen [1].
Het gedeelte over eenwording wijst op geld, rijken en universele religies als drijvende krachten achter de langdurige consolidatie van het politieke en economische leven [1]. Harari beschrijft geld als een systeem van wederzijds vertrouwen en ziet politieke en economische systemen als vergelijkbaar met religies [1]. Eeuwenlang leefden de meeste mensen in rijken; volgens Harari heeft de kapitalistische globalisering geleid tot de vorming van één wereldwijd rijk [1].
Harari dateert de wetenschappelijke revolutie rond 1543 en beschrijft deze als een verandering in het Europese denken, waarbij de elite bereid werd haar eigen onwetendheid toe te geven en daar iets aan te doen [1]. Hij koppelt deze houding aan het vroegmoderne Europese imperialisme en aan de samensmelting van culturen [1]. Hij merkt op dat er weinig onderzoek is gedaan naar de geschiedenis van geluk en stelt dat mensen tegenwoordig niet aanzienlijk gelukkiger zijn dan in vroegere tijden [1]. Het boek wordt afgesloten met genetische manipulatie, onsterfelijkheid en niet-organisch leven; mensen worden daarbij metaforisch afgebeeld als goden die nieuwe soorten kunnen creëren [1]. Harari heeft gezegd dat Homo sapiens zoals wij die kennen over ongeveer een eeuw zal verdwijnen [2].
Tot mei 2022 stond Sapiens 182 weken op de bestsellerlijst van The New York Times, waarvan 96 weken achtereenvolgens; het boek won bovendien de Wenjin Book Award van de Nationale Bibliotheek van China voor het beste boek van 2014 [1]. De Royal Society of Biologists nomineerde het voor haar boekenprijs in 2015 [1]. Deskundigen op het gebied zijn over het algemeen sceptisch geweest; Harari’s werk kreeg in academische kringen kritiek vanwege sensatiezucht en speculatie [1][2]. Joseph Drew noemde het boek een breed en inspirerend overzicht voor studenten van vergelijkende beschavingen [2]. Harari noemt Guns, Germs, and Steel van Jared Diamond een van zijn grootste inspiratiebronnen; deze invloed dateert volgens hem uit zijn Oxford-periode [1][2].



