In 1977 verbood de Food and Drug Administration vrouwen in de vruchtbare leeftijd deel te nemen aan vroege-faseklinische proeven; dit beleid bleef van kracht tot 1993 [3]. Meer dan drie decennia na het opheffen van het verbod vormen vrouwen nog steeds minder dan 30 procent van de deelnemers aan door de industrie gesponsorde vroege-faseproeven [3].
Het beleid uit 1977 volgde op de thalidomide-tragedie in 1962, waarbij een kalmeringsmiddel dat aan zwangere vrouwen werd gegeven ernstige geboorteafwijkingen veroorzaakte [3]. Toezichthouders bedoelden het verbod als bescherming. Het gevolg was echter een systematische verwaarlozing; het gevolg van deze uitsluiting bleef lang na de wijziging van de regel bestaan [3]. Historische beschrijvingen van proefbeleid tonen hetzelfde patroon: gedocumenteerde vooroordelen gevolgd door een langzame, gedeeltelijke correctie [4].
Laboratoria laten vrouwelijke dieren vaak buiten beschouwing bij preklinisch onderzoek, met als reden de kosten en hormonale cycli die onderzoekers beschouwen als storende factoren [3]. In de medische wetenschap is historisch gezien het mannelijke lichaam als standaard gebruikt voor klinisch onderzoek, waarna de resultaten op beide geslachten werden toegepast [1].
Een onderzoek naar 86 veelgebruikte geneesmiddelen toonde aan dat er bij 76 daarvan farmacokinetische verschillen tussen de geslachten bestaan; doseringsrichtlijnen negeren deze verschillen echter vaak [3]. Vrouwen ondervinden bijna twee keer zoveel ongewenste bijwerkingen als mannen [3]. Omdat deze bijwerkingen vaak verband houden met de dosering, leveren Fase I-proeven waaraan voornamelijk mannen deelnemen weinig bruikbare veiligheidsinformatie voor vrouwen op [5].
Interviews met 22 onderzoekers en leden van ethische commissies die zich bezighouden met Fase I-proeven in de VS, gepubliceerd in 2023, lieten zien dat de ondervraagden het belang van vrouwelijke deelnemers erkenden, maar uitsluiting rechtvaardigden op vier gronden: de structuur van het geneesmiddelenontwikkelingssysteem, de vrees voor schade aan een potentiële foetus, het wantrouwen jegens vrouwen om zwangerschap te voorkomen, en de extra administratieve last die zwangerschappen met zich meebrengen [5].
Een systematische literatuurstudie van publicaties tussen januari 2009 en december 2019 identificeerde 17 relevante artikelen; 12 daarvan onderzochten het geslachtsverschil in medisch onderzoek en 5 beschreven studies waarin de aantrekkelijkheid van vrouwen voor vermeende medische doeleinden werd beoordeeld zonder gezondheidsaspecten te meten [2]. De auteurs concludeerden dat vrouwen nog steeds sterk ondervertegenwoordigd zijn in de medische literatuur, en dat seks en gender slecht worden gerapporteerd en onvoldoende geanalyseerd [2].
Vrouwelijke cellen bezitten twee X-chromosomen; door willekeurige inactivatie van één daarvan ontstaan vrouwen als een soort ‘mozaïek’ waarbij sommige genen op een hoger niveau tot uiting komen dan bij mannen [1]. De samenstelling van de geslachtschromosomen en het hormonale milieu vormen de belangrijkste constitutieve verschillen tussen de geslachten; deze verschillen beïnvloeden farmacokinetiek, farmacodynamiek en de werking van het cardiovasculaire, ademhalings- en immuunsysteem [1]. In 2021 waren er al meer dan 10.000 artikelen verschenen over seks- en genderverschillen in de klinische geneeskunde [1].
Slechts 4 procent van de COVID-19-klinische proeven zocht actief naar vrouwelijke deelnemers, ondanks bewijs van verschillen in besmettingscijfers, reactie op geneesmiddelen en sterftecijfers [3]. Zwangere en zogende vrouwen blijven grotendeels buiten de proefgegevens; de meeste geneesmiddelenpecificaties vermelden nog steeds dat de veiligheid tijdens zwangerschap niet is vastgesteld [3].






