In 1838 ontdekte de Amerikaanse uitvinder Charles Goodyear dat het toevoegen van een kleine hoeveelheid zwavel de elastische eigenschappen van natuurlijk rubber verbeterde [2]. Volgens een ander verslag vond deze ontdekking plaats in de winter van 1839 in Massachusetts, toen Goodyear een mengsel van rubberlatex en zwavel op een hete kookplaat morste [1]. Het verhitte mengsel vormde een rubberachtige vaste stof die in de koude winters van Massachusetts flexibel bleef en bij verhitting niet kleverig werd [1]. Dit proces werd vulkanisatie genoemd [1].
Een zwavelmolecuul dat bij vulkanisatie wordt gebruikt, bevat acht zwavelatomen die in een ring zijn gerangschikt [1]. Wanneer deze ringen worden verhit samen met polyisopreenmoleculen, openen de ringen zich en hechten de fragmenten zich aan de polymeerketens [1]. Bij ongeveer 150 °C ontleden reactieve kruislinkermoleculen zoals zwavel, waarna er chemische bindingen ontstaan tussen aangrenzende ketens [2]. In rubber fungeert zwavel als kruislinker [3].
Elke kruislink in natuurlijk rubber vormt een netwerkknooppunt waarvan vier ketens uitgaan [2][3]. Omdat elk rubberpolymeer zeer lang is, neemt één polymeer deel aan talrijke kruislinks met vele andere polymeren, waardoor een continu netwerk ontstaat [2]. Alle polyisopreenmoleculen worden op meerdere punten met elkaar verbonden, waardoor er één enorm molecuul ontstaat [2]. Zowel een elastiekje als een latexhandschoen kunnen als één enkel molecuul worden beschouwd [2].
Gekruislinkt rubber kan tot ongeveer tien keer zijn oorspronkelijke lengte rekken en keert na loslaten bijna terug naar die lengte; dit kan meerdere keren worden herhaald zonder merkbare degradatie [2]. Kruislinking maakt rubber sterker en helpt het zijn vorm te behouden bij herhaaldelijk rekken [1]. Het voorkomt bovendien dat rubber in warme klimaten kleverig wordt, omdat één enkel molecuul niet kan stromen zoals een stof die uit vele moleculen bestaat [1]. De dichtheid van kruislinks bepaalt deze effecten: een lage dichtheid verhoogt de viscositeit, een gemiddelde dichtheid geeft elastische eigenschappen, en een zeer hoge dichtheid maakt het materiaal stijf of glasachtig [3].
Wereldwijd worden jaarlijks meer dan 1 miljard banden geproduceerd in ongeveer 455 fabrieken [4]. In bandenfabrieken worden de onderdelen op een trommel samengesteld en wordt de band onder hitte en druk in een pers gehard; de hitte bevordert een polymerisatiereactie waarbij rubber wordt gekruislinkt tot lange elastische moleculen [4]. Kruislinking veroorzaakt echter een recycleprobleem: omdat gekruislinkt rubber niet vloeit wanneer het heet is, moet het vóór kruislinking in vorm worden gebracht [1]. In de meeste gevallen is kruislinking onomkeerbaar; het resulterende thermoharde materiaal zal bij verhitting alleen degraderen of verbranden zonder te smelten, waardoor autobanden moeilijk te recyclen zijn [3].
Er worden verschillende experimentele processen onderzocht om gekruislinkt rubber te recyclen [1]. Thermoplastische elastomeren bieden een alternatieve oplossing, omdat ze gebruikmaken van fysieke kruislinks in hun microstructuur [3]. Deze fysieke kruislinks zijn zwakkere interacties; de gebieden die als kruislinks fungeren zijn omkeerbaar en kunnen door verhitting opnieuw worden gevormd [3]. Thermoplastische elastomeren worden toegepast in toepassingen buiten banden, zoals sneeuwscootertracks en medische katheters [3].
De bandenproductie blijft afhankelijk van natuurlijk rubber, oftewel polyisopreen, als basiselastomeer; synthetische rubbers zoals styreen-butadieencopolymeer worden vaak gedeeltelijk gebruikt, afhankelijk van de kosten van grondstoffen [4]. De geharde band bestaat uit verschillende onderdelen: een binnenlaag, bodyply, zijwand, bandenranden, versterkingslagen en loopvlak [4]. Voor elk onderdeel wordt een rubbermengsel gekozen op basis van eigenschappen zoals luchtdichtheid, sterkte, slijtvastheid of grip [4]. Het gekruislinkte netwerk blijft cruciaal voor het elastische gedrag van de band en voor de moeilijkheid om deze te recyclen [2][3][4].



