Wet nr. 57/2008 van Rwanda trad op 10 september 2008 in werking en verbood de productie, import, het gebruik en de verkoop van plastic tassen in het hele land [4] [5]. Deze wet bleef meer dan tien jaar van kracht. Wet nr. 17/2019 werd op 10 augustus 2019 aangenomen en trad in werking na publicatie op 23 september 2019, waarmee de wet uit 2008 werd ingetrokken [5] [6]. De nieuwe wet breidde het verbod uit van draagtassen naar alle wegwerpplastics in het algemeen [4].
Er zijn twee categorieën die niet onder het verbod vallen: thuis composteerbaar plastic en geweven polypropyleen [5]. Volgens de wet wordt composteerbaar plastic gedefinieerd als synthetisch materiaal op plantaardige basis dat onder natuurlijke omstandigheden biologisch kan afbreken; geweven polypropyleen is een licht en sterk materiaal dat bestaat uit draden die in twee richtingen zijn geweven [5]. Alle overige producten die als wegwerpplastics worden beschouwd, vallen onder het verbod, waaronder plastic draagtassen en oxo-degradeerbaar plastic – dit is wegwerpplastics dat bedoeld is voor éénmalig gebruik alvorens te worden weggegooid of gerecycled [5].
Iedereen die om een uitzonderlijke reden een verboden product wil produceren, importeren, exporteren of gebruiken, moet hiervoor schriftelijk een vergunning aanvragen [5]. De Rwanda Environment Management Authority beoordeelt dergelijke aanvragen op vier criteria: er mag geen alternatief verpakkingsmateriaal op de lokale of internationale markt beschikbaar zijn; het ontbreken van plastic mag de kwaliteit van het product rechtstreeks schaden; het materiaal moet door de eindgebruiker zelf worden aangevraagd en mag niet worden doorverkocht; en het product moet in Rwanda worden vervaardigd [7]. Voor verpakkingen van goederen die bestemd zijn voor export volstaat het overleggen van bewijs [7]. De autoriteit heeft richtlijnen gepubliceerd waarin de voorwaarden voor deze speciale vergunning worden uiteengezet [8]; volgens de autoriteit worden volledige aanvragen binnen zeven werkdagen behandeld [7].
Artikel 5 legt een milieubelasting op aan geïmporteerde wegwerpplastics en aan goederen die in plastic verpakt zijn [5]. Artikel 6 verplicht elke producent, groothandelaar en detailhandelaar van plastic draagtassen of wegwerpplastics om inzamel- en scheidingssystemen op te zetten en het materiaal aan recyclingfabrieken af te leveren [4] [5]. De wet definieert recycling als het verzamelen en verwerken van plastic dat anders zou worden weggegooid, zodat er nieuwe producten van gemaakt kunnen worden [5].
Zeven instanties hebben volgens de wet toezichtsbevoegdheden: de Rwanda National Police, de douaneautoriteit, het Rwanda Investigation Bureau, REMA, het Rwanda Standards Board, de Rwanda Inspectorate, Competition and Consumer Protection Authority en decentrale bestuursorganen [4]. Sancties bestaan uit bevelen om het overtredende gedrag te staken, inbeslagname van illegale producten en boetes; bij herhaalde overtredingen worden de straffen verdubbeld [5]. De opbrengsten uit boetes worden gestort in het Nationaal Fonds voor het Milieu [5].
De wet voorzag in een overgangsperiode van drie maanden voor wegwerpplastics die al aanwezig waren of reeds besteld waren [5]. Fabrieken in Rwanda die verboden producten vervaardigden, kregen twee jaar de tijd om zich aan te passen [5].
Het verbod uit 2008 in Rwanda volgde op het totale verbod op lichte plastic tassen dat Bangladesh in 2002 invoerde; dit was de eerste nationale maatregel van dit type [1]. Tussen 2010 en 2019 verdrievoudigde het aantal overheidsmaatregelen die tot doel hadden het gebruik van plastic draagtassen af te bouwen; in 2024 hadden 127 landen dergelijke regelgeving ingevoerd, waarbij 27 landen de verkoop aan consumenten verboden en 30 landen heffingen oplegden [1]. Sommige maatregelen richten zich op één specifiek materiaal: in 2019 stemde het Europees Parlement met 560 tegen 35 stemmen voor een verbod op voedsel- en drankverpakkingen van geëxpandeerd polystyreen in de hele Europese Unie [3].
Plastic tassen breken af door polymerdegradatie en niet door biologische afbraak; onderzoek schat dat hun gemiddelde levensduur ongeveer 20 jaar bedraagt [1]. Volgens WWF sterven er jaarlijks meer dan 100.000 walvissen, zeehonden en schildpadden nadat ze plastic tassen hebben gegeten of erin verstrikt zijn geraakt [1]. In 2019 produceerde de wereld jaarlijks 368 miljoen ton plastic; van de naar schatting 6,3 miljard ton die tussen 1950 en 2018 zijn geproduceerd, werd ongeveer 9 procent gerecycled en 12 procent verbrand [2]. Uit onderzoek blijkt dat 90 procent van de zeevogels plastic deeltjes in hun lichaam heeft [2].

