Op 19 maart 1956, enkele weken voordat de eerste rekruten zich meldden, gaf het West-Duitse ministerie van Defensie de Vorgesetztenverordnung uit, de regeling die bepaalt wie een soldaat een bevel mag geven en wie het moet opvolgen [6]. Dezelfde regels definiëren wat een militair bevel is: volgens § 2(2) van het Wehrstrafgesetz is dat een instructie voor een bepaald gedrag, afkomstig van een meerdere die aanspraak maakt op gehoorzaamheid [6]. De opstellers hadden de Wehrmacht voor ogen als waarschuwing en ontwierpen een systeem waarin gehoorzaamheid afhankelijk is van het doel van het bevel, en niet van de persoon die het geeft [6].
Volgens het reglement is een bevel niet-bindend wanneer het ‘geen enkel nut heeft voor de dienst’ of wanneer het redelijkerwijs niet uitgevoerd kan worden [1][7]. Een bevel dat de menselijke waardigheid van de ontvangende soldaat of van de persoon waarop het gericht is schendt, mag helemaal niet worden uitgevoerd [1][7]. Dit geldt zowel voor een gewone soldaat in de strijd als voor een generaal in het hoofdkwartier; rang maakt een nutteloos of vernederend bevel niet tot een plicht [1]. Het Amerikaanse militaire recht hanteert een smallere maatstaf: weigering is alleen toegestaan wanneer het bevel zelf onwettig is [1].
Onvoorwaardelijke gehoorzaamheid was de oude Duitse norm, die teruggaat tot vóór de oprichting van het Keizerrijk in 1871 [1]. Tijdens de Eerste Wereldoorlog executeerde het Duitse leger 48 soldaten wegens ongehoorzaamheid; de rekruteringstraining werd beschouwd als een van de zwaarste in Europa [1]. Het Verdrag van Versailles beperkte het leger tot 100.000 man en sloot de officiersopleidingen [1]. Generaal Hans von Seeckt begon kort daarna in het geheim met wederopbouw: Duitse bedrijven produceerden verboden wapens op Russisch grondgebied en Duitse troepen trainden samen met Russische troepen [1].
Het Verdrag van Londen uit 1945, waarmee het Internationaal Militair Tribunaal werd opgericht, maakte een einde aan de mogelijkheid om zich achter bevelen van meerderen te verschuilen: zulke bevelen vrijwaren niet langer van straf, ze verminderen slechts de strafmaat [2]. Volgens Nuremberg-principe IV ontslaat een bevel van een meerdere iemand niet van verantwoordelijkheid onder internationaal recht, wanneer er sprake is van een morele keuze [4]. Een rechtbank van het Heilige Roomse Rijk verwierp het verweer van Peter von Hagenbach dat hij slechts de bevelen van de hertog van Bourgondië had opgevolgd; hij werd op 4 mei 1474 in Breisach onthoofd [2][8]. In 1921 oordeelde het Reichsgericht echter anders: U-bootcommandant Karl Neumann werd vrijgesproken voor het tot zinken brengen van het ziekenhuisschip Dover Castle, omdat de Duitse admiraliteit dat had toegestaan [2].
De Bundeswehr werd in 1955 opgericht en weigerde het Reichswehr of Hitlers Wehrmacht als voorloper te erkennen [3]. De grondslagen van de organisatie zijn de Pruisische hervormers Scharnhorst, Gneisenau en Clausewitz, evenals de officieren die probeerden Hitler te vermoorden, waaronder Claus von Stauffenberg en Henning von Tresckow [3]. Rekruten leggen nog steeds op 20 juli, de herdenkingsdag van de aanslag in 1944, hun eed af in het Bendlerblock in Berlijn, waar de samenzweerders werden geëxecuteerd [3].
In 1953 stelde het Amt Blank, de voorganger van het ministerie van Defensie, Innere Führung op: een leerstelling over leiderschapsontwikkeling en burgerschapsonderwijs, gebaseerd op het concept van de ‘burger in uniform’ [6]. De opstellers wilden de macht van meerderen over ondergeschikten beperken en hen tot medebeslissers maken [6]. Bevelen moeten de taak en het doel vermelden, zodat een soldaat het doel kan bereiken ook als de omstandigheden veranderen; dit heet Auftragstaktik [6]. Het resultaat is ‘denkende gehoorzaamheid’: men gehoorzaamt alleen aan wettige, dienstnuttige bevelen en weigert de overige [9].
De verantwoordelijkheid van meerderen werd vastgelegd in de Conventies van Den Haag uit 1899 en 1907, mede op basis van de Lieber Code die op 24 april 1863 voor het Unieleger werd uitgevaardigd [5]. Deze regel werd toegepast tijdens de Leipzig-processen in 1921, in Manila tegen generaal Tomoyuki Yamashita, en bij de krijgsraadzaak van kapitein Ernest Medina na het bloedbad van My Lai op 16 maart 1968 [5]. Ook de Duitse regels leggen deze verantwoordelijkheid bij meerderen: zij zijn aansprakelijk voor de gevolgen van hun bevelen [6].




