Beethovens Kreutzer Sonata is een van de beroemdste violsonates die ooit zijn geschreven. Het vreemde is dat de man wiens naam erop terechtkwam hem nooit heeft uitgevoerd.[1][2]

Het werk werd oorspronkelijk geschreven voor George Bridgetower, een schitterende violvirtuoos geboren in Oost-Polen in 1778, met een vader van Afrikaanse afkomst en een Pools-Duitse moeder.[2][3] Hij trad al als kind publiekelijk op, gaf concerten in Parijs en Londen, en trok genoeg koninklijke aandacht in Groot-Brittannië dat de toekomstige George IV zijn muzikale opleiding hielp ondersteunen.[2][3]

In 1803 reisde Bridgetower naar Wenen, waar prins Lichnowsky hem aan Beethoven voorstelde.[2][4] Beethoven was al begonnen met het schetsen van een nieuwe violsonate, en de twee mannen debuteerden deze op 24 mei dat jaar onder omstandigheden die half chaotisch en half legendarisch klinken.[2][4] De partituur was nauwelijks af. Delen moesten haastig gekopieerd worden, en Bridgetower zou volgens berichten een deel van de viollijn rechtstreeks van Beethovens manuscript hebben afgelezen tijdens de uitvoering.[2][4]

Het kwam nog steeds briljant over.[4] Bridgetower voegde een eigen versiering toe, en volgens zijn latere verslag hield Beethoven er zo van dat hij opstond en riep: "Nog eens, mijn beste vriend!"[2][4] Beethoven gaf hem zelfs een stemvork, die bewaard blijft in de British Library.[4]

Aanvankelijk was de sonate opgedragen aan Bridgetower, compleet met een van Beethovens grapjas, onstuimige inscripties.[2] Vervolgens stortte de vriendschap in. Een latere herinnering zegt dat ze ruzie kregen over een vrouw, hoewel historici dat verhaal voorzichtig behandelen omdat het niet uit een eigentijds document komt.[2] Wat duidelijk is, is het resultaat: Bridgetowers naam werd verwijderd, en Beethoven wijdde de sonate opnieuw aan de Franse violvirtuoos Rodolphe Kreutzer.[1][2]

Dat zou al een goed verhaal zijn, maar de echte steek komt daarna. Kreutzer vond de sonate niet leuk en speelde hem nooit.[1][2] Dus een van de bekendste werken in de violengeschiedenis wordt herinnerd aan de naam van een muzikant die hem afwees, terwijl de muzikant die hem debuteerde naar de marge verdween.

Bridgetowers carrière verdiende dat lot niet. Terug in Engeland trad hij in 1807 toe tot de Royal Society of Musicians, behaalde in 1811 een Bachelor of Music graad aan Cambridge, publiceerde muziek, gaf les, en speelde later in het eerste seizoen van de Philharmonic Society in 1813, inclusief Beethovens werk.[2][5]

Dat is wat het verhaal laat blijven hangen. Het gaat niet alleen om Beethovens temperament. Het gaat over hoe herinnering wordt toegewezen. Eén naam wordt gedrukt, herhaald en onderwezen. Een andere zinkt weg in de noten onder de lijn. Zodra je dat weet, klinkt de titel Kreutzer Sonata niet meer vast en onvermijdelijk. Hij begint te klinken als een ongeluk van ego, uitgave en geschiedenis.[1][4]

Bronnen

  1. De Zwarte Violist die Beethoven Inspireerde, The New York Times
  2. George Bridgetower, Wikipedia
  3. Vroege Jaren van Bridgetower, British Library (gearchiveerd)
  4. Speel het opnieuw, meneer Bridgetower: Beethoven en Wenen, British Library (gearchiveerd)
  5. Leven als Professionele Muzikant, British Library (gearchiveerd)