Op een oktoberochtend in 2008 kon een handelaar die naar zijn scherm keek iets zien dat uit het verkeerde universum leek te komen: Volkswagen, een met schulden beladen autofabrikant die vastzat in een instortende automarkt, was heel even meer waard geworden dan Exxon Mobil.[1]
Volkswagen werd tijdens de financiële crisis van 2008 kortstondig het waardevolste bedrijf ter wereld doordat shortsellers klem kwamen te zitten in een extreme short squeeze. Het aandeel schoot omhoog, ook al zagen beleggers de autofabrikant als een serieus faillissementsrisico.
In oktober 2008 lag de voor de hand liggende trade voor de hand: inzetten tegen zwakke bedrijven. Mox Reports beschrijft Volkswagen als zwaar verschuldigd, al vóór de crisis in de problemen, en actief in een automarkt waar de vraag naar verwachting scherp zou dalen.[1] De aandelenkoers was echter hoog gebleven na meerdere kwartalen met iets beter dan verwachte winsten, waardoor het bedrijf nog aantrekkelijker leek voor handelaren die op een daling gokten.[1]
De rest van de auto-industrie liet die gok verstandig aanvoelen. General Motors, dat meer dan 70 jaar lang de grootste autofabrikant ter wereld was geweest, zou in december 2008 een reddingspakket van de Amerikaanse overheid nodig hebben en in 2009 faillissement aanvragen. Chrysler zou rond dezelfde periode faillissement aanvragen.[1] Tegen die achtergrond leek Volkswagen niet op een verborgen kampioen. Het leek op nog een groot autobedrijf dat een meedogenloze recessie tegemoet ging.
De trade die een val werd
Een shortseller leent aandelen, verkoopt ze, en hoopt ze later tegen een lagere prijs terug te kopen. Als het aandeel in plaats daarvan stijgt, moet de shortseller nog steeds aandelen kopen om de positie te sluiten. Die gedwongen aankopen kunnen de prijs verder opdrijven, waardoor nog meer shortsellers onder druk komen te staan om te kopen en er een zichzelf versterkende spiraal ontstaat.[2]
Bij Volkswagen was dat scenario extra gevaarlijk. Het negatieve verhaal was sterk, breed bekend en overvol. Mox Reports stelt dat aandelen die eruitzien als de beste shortkandidaten juist de heftigste squeezes kunnen veroorzaken wanneer te veel handelaren tegelijk dezelfde positie proberen te verlaten.[1]
Toen deed Porsche zijn zet. Op 26 oktober 2008 maakte de rivaliserende autofabrikant bekend dat het zijn belang in Volkswagen had vergroot.[1] Voor handelaren die VW hadden geshort, was de vraag niet langer simpelweg of Volkswagen zwak stond. De vraag was of er wel genoeg aandelen beschikbaar waren om terug te kopen voordat de koers ervandoor ging.
En de koers ging ervandoor. Volgens Mox Reports zorgde de squeeze ervoor dat Volkswagen korte tijd het waardevolste bedrijf ter wereld werd, met een beurswaarde die groter was dan die van Exxon Mobil.[1] Het archief van Barry Popik over de geschiedenis van financiële uitdrukkingen bewaart een Reuters-kop van 28 oktober 2008 die de absurditeit in nuchtere beurstaal samenvatte: “Short sellers make VW the world’s priciest firm.”[3]
Een slecht bedrijf kan nog steeds een slechte short zijn
Volkswagens squeeze van 2008 voelde onmogelijk, omdat het sombere verhaal over het bedrijf niet onwaar hoefde te zijn om het aandeel explosief te laten stijgen. De autofabrikant kon in de problemen zitten. De vraag naar auto’s kon instorten. Hedgefondsen konden een redelijk argument tegen het aandeel hebben. Maar op dat moment stemde de markt niet over de langetermijngezondheid van Volkswagen. De markt werd geconfronteerd met een tekort aan aandelen.
De gebeurtenis werd bekend als de “Mother of all Squeezes”, en Mox Reports noemt het een vroeg voorbeeld van een “Infinity Squeeze”.[1] De uitdrukking “mother of all short squeezes” was al eerder in financiële teksten verschenen, onder meer in een vermelding uit 1994 rond het moederbedrijf van NordicTrack, en werd later vertrouwd terrein voor internethandelaren tijdens de GameStop-gekte.[3]
Voor Volkswagen duurde het moment maar kort. Mox Reports schat de verliezen van hedgefondsen door de squeeze op ongeveer 30 miljard dollar.[1] Exxon Mobil keerde terug naar de top. Volkswagen werd weer gewoon een autofabrikant in een gehavende wereldeconomie. Maar gedurende één vreemde dag in de financiële crisis was het waardevolste bedrijf op het scherm precies dat aandeel dat shortsellers het wanhopigst moesten kopen.
