In de vijfde eeuw v.Chr. merkte Sushruta een vreemde kleine stoet op: mieren die naar de urine van sommige mensen kropen. De aantrekking was niet willekeurig. De urine, concludeerde hij, was zoet en plakkerig, en de aandoening erachter had een naam nodig.[1]
Sushruta, de oude Indiase arts en chirurg, beschreef diabetes als madhumeha, of “honingachtige urine,” nadat hij urine had waargenomen die zo zoet was dat mieren ernaartoe werden getrokken en de aandoening in verband bracht met rijke mensen die veel rijst, granen en zoetigheden aten.
Het fragment van ThePrint uit The Weight Loss Revolution zegt dat Sushruta de door mieren aangetrokken urine verbond met een ziekte waarbij de urine zoet en plakkerig werd, en het vervolgens madhumeha noemde.[1] Het woord droeg de observatie in zich. Madhu betekent honing, en meha verwijst naar urine, dus begon de diagnose als een beschrijving die iemand kon zien, aanraken en zelfs, in de oude medische praktijk, proeven.[1]
Sushruta was niet slechts een naam die aan een vreemde diagnostische aanwijzing was gekoppeld. Hij wordt herinnerd als een oude Indiase arts en chirurg en als de auteur die wordt geassocieerd met de Suśruta Saṃhitā, een belangrijk Sanskriet medisch compendium.[2] Latere verslagen plaatsen hem in Kashi, of Varanasi, en beschrijven een medische traditie die zich bezighoudt met chirurgie, anatomie, verloskunde, toxicologie en ziektebeschrijvingen.[3]
De Mieren Waren het Bewijs
Voor bloedchemie en glucosemonitors liet het lichaam bewijs achter waar een zorgvuldige arts het kon vinden. Sushruta’s beschrijving van diabetes draaide om zichtbare kenmerken: grote hoeveelheden urine, zoetheid, plakkerigheid en de komst van mieren.[1][3] Het Sanskriti‑verslag beschrijft madhumeha op vergelijkbare wijze als een ziekte die gekenmerkt wordt door de passage van grote hoeveelheden zoete urine, “honingachtig” van aard.[3]
De latere Europese terminologie kwam vanuit een andere richting op een vergelijkbaar beeld. ThePrint merkt op dat “diabetes” afkomstig is van het oude Grieks, wat sifon of “doorgaan” betekent, een verwijzing naar overmatig urineren, terwijl “mellitus” Latijn is voor “honingzoet.”[1] In verschillende medische tradities bleven dezelfde twee kenmerken terugkeren: te veel urine en urine met een onnatuurlijke zoetheid.
Sushruta merkte ook een sociaal patroon op. De mensen die hij met de ziekte in verband bracht, behoorden voornamelijk tot de rijke klasse, en hun dieet werd beschreven als rijk aan rijst, granen en zoetigheden.[1] Het Sanskriti‑artikel voegt toe dat hij diabetes verbond met obesitas en een sedentair levensstijl, en de nadruk legde op lichamelijke activiteit in de behandeling ervan.[3]
Een Moderne Ziekte Met een Oude Vorm
De moderne geneeskunde beschrijft diabetes via insuline en glucose in plaats van mieren. Diabetes is een chronische aandoening waarbij het lichaam ofwel niet genoeg insuline produceert of deze niet goed kan gebruiken.[1] Insuline helpt glucose de cellen binnen te gaan en energie te leveren. Wanneer insuline tekortschiet of niet effectief is, blijft glucose in het bloed, waar hoge niveaus organen en weefsels kunnen beschadigen.[1]
Artsen onderscheiden nu de belangrijkste typen van de ziekte. Type‑1‑diabetes is meestal een auto‑immuunziekte waarbij de alvleesklier geen insuline kan produceren, en insulinetherapie blijft verplicht.[1] Type‑2‑diabetes gaat meestal gepaard met insulineresistentie, en ThePrint merkt op dat ongeveer 90 procent van de mensen met diabetes type 2 heeft.[1]
Sushruta kende insuline, pancreatische bètacellen of bloedglucosemeters niet. Wat hij wel had, was een terugkerend patroon in het alledaagse leven: bepaalde lichamen produceerden urine die insecten aantrok, en die lichamen behoorden vaak tot mensen omgeven door overvloed, zetmeel, zoetheid, gewicht en weinig beweging.[1][3]
Mieren rond urine zijn nu geen medische test die iemand zou moeten gebruiken. Als medische geschiedenis blijft het beeld echter opvallend scherp. Lang voordat “diabetes mellitus” een formele term werd, had Sushruta de ziekte gezien haar teken achterlaten in een plakkerig plasje urine en een rij mieren die ernaartoe trokken.
