De straalstroom verborg zich in het volle zicht boven Japan, en een van de redenen waarom de rest van de wereld het miste, was de taal die gekozen werd om het te beschrijven.

In de jaren 1920 zag de Japanse meteoroloog Wasaburo Oishi kleine pilotenballonnen opstijgen in de lucht vanuit Tateno, een observatorium voor de bovenlucht ten noordoosten van Tokio. Die ballonnen onthulden een krachtige gordel van westelijke wind op grote hoogte nabij de berg Fuji. Oishi merkte niet zomaar een winderige dag op. Tussen maart 1923 en februari 1925 deed hij 1.288 waarnemingen in de bovenlucht, genoeg om aan te tonen dat felle winterwinden op ongeveer 10 kilometer hoogte een blijvend kenmerk waren van de atmosfeer boven Japan.[1]

Vandaag noemen we die rivier van snelle lucht de straalstroom. Het is van belang elke keer dat een luchtvaartmaatschappij een rugwind vangt, elke keer dat een stormbaan over een continent buigt, en elke keer dat weervoorspellers koude en warme lucht zien worstelen langs de middelste breedtegraden. NASA beschrijft de polaire straalstroom als een snel bewegende gordel van westelijke winden die ontstaat waar koude Arctische lucht en warmere tropische lucht elkaar ontmoeten.[2] NOAA legt het eenvoudiger uit: de straalstroom is een van de grote stuurstromen van de atmosfeer, die het weer ver daaronder vormgeeft.[3]

Oishi's metingen hadden hem beroemd moeten maken in de meteorologie. In plaats daarvan bleef zijn werk grotendeels lokaal. Hij publiceerde zijn rapport uit 1926 van het Aerologisch Observatorium van Tateno in Esperanto, de geconstrueerde internationale taal die eind 19e eeuw werd uitgevonden om mensen te helpen communiceren over grenzen heen.[1] Die keuze was idealistisch en vreemd genoeg praktisch. Oishi was ook voorzitter van de Japanse Esperanto Vereniging, en hij lijkt een neutrale taal te hebben gewild die de Japanse wetenschap naar de wereld zou brengen.[4]

Het probleem was dat de meteorologen van de wereld niet zaten te wachten op grote atmosferische ontdekkingen in Esperanto. Smithsonian's Air and Space Magazine vatte later het vreemde resultaat samen: de ontdekking van de straalstroom is mogelijk genegeerd, deels omdat het verscheen in een taal die weinig wetenschappers in het veld gemakkelijk konden lezen.[4]

De onverwachte invalshoek is dat dit geen obscure curiositeit was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stuitten Amerikaanse B-29 bemanningen die over Japan vlogen op winden die zo sterk waren dat bommen hun doelen misten en brandstofberekeningen mislukten. Japan probeerde ook winden op grote hoogte te gebruiken voor Fu-Go ballonbommen, waarbij duizenden met ballonnen vervoerde explosieven over de Stille Oceaan werden gelanceerd.[4] Dezelfde onzichtbare rivier die Oishi in vredestijd in kaart had gebracht, werd een militaire verrassing toen de wereld eindelijk vliegtuigen had die hoog genoeg vlogen om het te voelen.

Oishi ontdekte de snelweg van de hemel niet omdat hij satellieten, radar of wereldwijde computermodellen had. Hij deed het door ballonnen los te laten, ze zorgvuldig te volgen en te vertrouwen op het patroon dat ontstond. De les is bijna pijnlijk modern: een ontdekking kan correct, zorgvuldig en belangrijk zijn, maar toch niet verspreid worden als deze wordt gepubliceerd waar de juiste lezers nooit kijken.

Bronnen

  1. Oishi's Observatie: Bekeken in de Context van de Ontdekking van de Straalstroom - Bulletin van de American Meteorological Society
  2. De Polaire Straalstroom - NASA Scientific Visualization Studio
  3. Wat is de straalstroom? - NOAA Climate.gov
  4. Waarom werd de Ontdekking van de Straalstroom grotendeels genegeerd? - Smithsonian Air and Space Magazine
  5. Straalstroom - Wikipedia