Op een zondagochtend in februari 1932 voeren twee Amerikaanse vliegdekschepen bij slecht weer richting Hawaï, terwijl de schepen die ze moesten verrassen in Pearl Harbor lagen. Schout-bij-nacht Harry E. Yarnell had zijn slaglinie niet naar voren gebracht voor het verwachte zeeduel. Hij had vliegtuigen meegenomen.[3]

In Fleet Problem XIII liet Harry E. Yarnell zien dat Pearl Harbor vanuit het noorden getroffen kon worden door een verrassingsaanval met vliegdekschipvliegtuigen, jaren voordat Japan op 7 december 1941 een opvallend vergelijkbare aanpak gebruikte.

De datum was 7 februari 1932, en het doelwit was geen theoretisch punt op een kaart. In het oorlogsspel van de Amerikaanse marine werd Yarnell op Pearl Harbor afgestuurd in een scenario rond een mogelijk conflict met een “militaristische, Aziatische eilandnatie”. Hij voerde het bevel over 152 vliegtuigen vanaf twee vliegdekschepen, de USS Lexington en de USS Saratoga.[2]

De meeste verdedigers verwachtten het oude patroon: slagschepen en kruisers die naderden voor het soort gevecht aan de oppervlakte dat admiraals zich hadden leren voorstellen. Yarnell liet zijn kruisers bij San Diego achter in radiostilte en voer met de vliegdekschepen, begeleid door een klein escorte van torpedobootjagers, richting Hawaï.[3] Die manoeuvre was meer dan slim spel. Het was een test of vliegtuigen vanaf vliegdekschepen een vlootankerplaats konden bereiken voordat die zichzelf kon verdedigen.

Yarnell was een merkwaardige man om op dat punt niet serieus te nemen. Hij had tientallen jaren in de marine gediend, had het bevel gevoerd over de USS Saratoga, en was een gekwalificeerd marinevlieger in een tijd waarin veel officieren vliegdekschepen nog steeds zagen als verkenners in plaats van beslissende wapens.[1][5] In een marine die emotioneel nog rond het slagschip was gebouwd, begreep hij wat vliegtuigen konden doen met schepen die stil lagen.

Zijn toestellen kwamen binnen vanuit het noordnoordoosten, een richting die later door Japanse vliegdekschipvliegtuigen in 1941 zou worden weerspiegeld.[2] Hij koos de zondagochtend, wanneer de routine in Pearl Harbor verrassing gemakkelijker maakte. De vliegtuigen vielen eerst de vliegvelden aan, met als doel te voorkomen dat verdedigende toestellen konden opstijgen, en richtten zich daarna op de schepen in de haven.[2]

De scheidsrechters wezen Yarnell aanvankelijk als winnaar aan. Volgens de logica van de oefening was Pearl Harbor onvoorbereid overvallen door een luchtaanval vanaf vliegdekschepen.[2] De uitkomst maakte een bot punt duidelijk. Een beschermde haven vol slagschepen kon er vanaf de kade veilig uitzien en toch van bovenaf kwetsbaar zijn.

Een repetitie die niemand wilde geloven

Amerikaanse strategen dachten al tientallen jaren na over Japan. War Plan Orange, ontwikkeld voor een mogelijk conflict in de Stille Oceaan, weerspiegelde de lang bestaande vrees dat de Verenigde Staten op een dag over een enorme oceaan heen tegen Japan zouden moeten vechten.[2][5] Fleet Problem XIII vond die angst niet uit. Het gaf haar vleugels, vliegroutes, doelwitten en een klok op zondagochtend.

De marine trok de les niet zo ver door als Yarnell vond dat nodig was. Latere beschrijvingen van zijn loopbaan vertellen dat zijn waarschuwing over de kwetsbaarheid van Pearl Harbor door zijn superieuren werd weggewuifd.[1] PearlHarbor.org merkt op dat Yarnell aanvankelijk wel als winnaar werd behandeld, maar dat het War Department zijn oordeel later wijzigde.[2] De ongemakkelijke implicatie was makkelijker te betwisten dan te verwerken.

Bijna tien jaar later vielen Japanse vliegdekschipvliegtuigen Pearl Harbor aan op een zondagochtend. Ze troffen vliegvelden en schepen, en de Amerikaanse slagvloot kreeg precies het soort klap te verduren dat Yarnells oefening in het klein had voorgesteld.[2] De echte aanval was groter, dodelijker, en uitgevoerd met wapens en planning die verder gingen dan de oefening van 1932. Toch was de grote lijn vertrouwd genoeg om die eerdere oefening minder als een aardig weetje te laten voelen dan als een waarschuwing die open en bloot was blijven liggen.

Yarnell leefde lang genoeg om te zien hoe het vliegdekschip centraal kwam te staan in de oorlog in de Stille Oceaan. De les die hij voor de kust van Hawaï had opgevoerd, was geen discussie aan een stafeltafel meer. Ze was een tastbaar beeld geworden: vliegtuigen die boven een stille haven verschenen, en slagschepen die te laat leerden dat het gevaar niet aan de horizon had gelegen.

Bronnen

  1. Harry E. Yarnell, Wikipedia
  2. February 1932: The Other “Attack on Pearl Harbor”, PearlHarbor.org
  3. This American admiral planned the attack on Pearl Harbor in 1932, We Are The Mighty
  4. The First Attack: Pearl Harbor, February 7, 1932, Military.com
  5. How the United States Predicted the Attack on Pearl Harbor in 1932, Navy Together We Served