Op het medailles podium in Barcelona zagen de Litouwse mannen er niet uit als een team dat zich ternauwernood naar de Olympische Spelen had geklommen. Ze droegen rood, geel en groen tie-dye, met een slam-dunkende skelet op de voorkant, het soort outfit dat meer leek op een parkeerplaats bij een concert in San Francisco dan op een Olympische ceremonie.[5]
In 1992 hielpen de Grateful Dead het nieuw onafhankelijke Olympische basketbalteam van Litouwen met financiële steun en toestemming om speciale tie-dye merchandise te verkopen. Litouwen kwam in Barcelona, won brons, en maakte een skelet‑warm‑up shirt onderdeel van de Olympische basketballegende.
Litouwen had zijn onafhankelijkheid hersteld na de val van de Sovjet‑Unie, en de Spelen van 1992 gaven het land een kans om opnieuw onder eigen vlag te concurreren.[2] Basketbal had daar al een krachtige plaats, maar onafhankelijkheid kwam niet met een extra Olympisch reiskostenbudget. Het nieuwe nationale team had sponsors nodig om Barcelona te bereiken.[4]
Šarūnas Marčiulionis, de Litouwse guard die toen voor de Golden State Warriors speelde, werd een van de centrale figuren in die zoektocht.[4] Verslagen van de fondsenwervingsactie beschrijven Marčiulionis en scout Donnie Nelson die bij een repetitieruimte van de Grateful Dead in San Francisco verschenen terwijl ze hulp zochten.[4] De combinatie klonk onwaarschijnlijk, een Baltisch nationaal team en een Amerikaanse psychedelische rockband, maar de behoefte was duidelijk. Litouwen had geld nodig. De Dead hadden een liefdadig netwerk en een fancultuur die een T‑shirt in een doel konden omzetten.[3]
De band gaf wel directe financiële steun, met één rapport dat de cheque op $5.000 stelde.[4] De vereenvoudigde virale versie van het verhaal heeft echter een correctie nodig. De Grateful Dead waren niet de enige bron van financiering voor het team, en de belangrijkste hulp was misschien wel de licentieovereenkomst die het mogelijk maakte speciale Grateful Dead‑ en Litouwse Olympische merchandise te verkopen.[4]
De New Yorkse kunstenaar Greg Speirs creëerde het nu beroemde ontwerp, waarbij hij de geel, groen en rood van de Litouwse vlag gebruikte en een basketbalspelende skelet in het midden plaatste.[3] Het beeld werd bekend als het “Skullman”-logo.[4] De wedstrijduitrusting van Litouwen was meer conventioneel, maar de tie‑dye warm‑ups werden het visuele geheugen dat de scorebladen overleefde.[5]
In Barcelona behoorde het luidste basketbalverhaal toe aan de Verenigde Staten. Het American Dream Team was de eerste Amerikaanse Olympische basketbalrooster die actieve NBA‑spelers bevatte, en hun wedstrijden werden een wereldwijde beroemdheidstocht.[2] Het verhaal van Litouwen was kleiner en zwaarder. Het team vertegenwoordigde een nieuw onafhankelijk land dat nog steeds uit de Sovjetheerschappij kwam, en probeerde te bewijzen dat het überhaupt op de Olympische vloer thuishoorde.[2]
Litouwen bereikte de bronzen medaillewedstrijd en won. Het team versloeg het Geünificeerde Team, dat de voormalige Sovjetrepublieken vertegenwoordigde, met 82‑78, een resultaat met duidelijke symbolische betekenis voor spelers en fans uit Litouwen.[5] De reis werd later het onderwerp van de documentaire uit 2012 The Other Dream Team.[2]
De shirts bleven zich na de medailleceremonie verspreiden. Een krantenrapport uit 1992, geciteerd door Snopes, meldde dat er ongeveer 20.000 in de eerste week werden verkocht, waarbij een derde van het geld naar het Litouwse Olympisch Comité ging en de band “niets meer dan een goede tijd” nam.[4] Andere verslagen beschrijven dat de opbrengst ook Litouwse kindercharitatieve organisaties ondersteunde via de Rex Foundation.[5]
Het overgebleven beeld is een vreemd en precies één: een klein land op een Olympisch podium, gehuld in de kleuren van zijn vlag, met een tie‑dye skelet dat naar de rand stijgt.
