In het voorjaar van 1938 lag Vance Vanders boven, achter in een oud huis dat was omgebouwd tot een ziekenhuis met vijftien bedden. De zes bedden daarachter hadden ooit op een slaapveranda gestaan. Vanders, zestig jaar oud, lag in een van die bedden, meer dan vijfentwintig kilo lichter dan hij was geweest, brakend, met ingevallen ogen, en steeds opnieuw zeggend dat hij zou sterven.[1]
De vermeende genezing van Vance Vanders door Dr. Drayton Doherty begon waar de onderzoeken en voedingssonde van het ziekenhuis hadden gefaald: hij ensceneerde het verwijderen van een voodoovloek op een manier die Vanders kon geloven, waarna de stervende man plotseling herstelde.
Doherty kende Vanders en zijn vrouw persoonlijk. Volgens een later verslag van arts Clifton K. Meador werkten ze allebei op de boerderij van een kennis van de dokter. In die tijd deed een slopende ziekte zoals die van Vanders meteen denken aan twee voor de hand liggende oorzaken: tuberculose of uitgezaaide kanker. Herhaalde tests, röntgenfoto’s van de borstkas en lichamelijk onderzoek ondersteunden geen van beide diagnoses.[1]
Het ziekenhuis probeerde een neus-maagsonde. Toch ging Vanders verder achteruit. Hij weigerde voedsel en braakte uit wat men hem toediende. Al snel zakte hij weg in en uit bewustzijn, nauwelijks nog sterk genoeg om te spreken.[1]
Op dat moment vroeg zijn vrouw of ze Doherty onder vier ogen mocht spreken. Meador schreef dat ze zo bang was dat ze de arts eerst liet zweren dat hij alles volstrekt geheim zou houden, voordat ze uitlegde wat er buiten het ziekenhuis was gebeurd.[1]
Het geheim aan het ziekbed
Ongeveer vier maanden eerder, vertelde ze, was Vanders laat op de avond naar een begraafplaats geroepen door een lokale man die in het verslag wordt omschreven als een medicijnman of voodoopriester. De twee mannen kregen ruzie. De priester zwaaide met een fles stinkende vloeistof voor Vanders’ gezicht en zei dat hij was “gevoodood”, dat hij binnenkort zou sterven en dat geen enkele arts hem kon redden.[1]
Vanders wankelde naar huis en stopte met eten. Zijn vrouw zei dat ze hadden gezwegen omdat de priester had gedreigd hun kinderen, en wie verder nodig was, te vervloeken als ze zouden praten. Tegen de tijd dat ze het Doherty vertelde, leek die waarschuwing werkelijkheid te worden in het bed boven.[1]
Doherty reageerde niet met nog een diagnostische procedure. In de latere navertelling reageerde hij met een tegenritueel. De volgende ochtend riep hij Vanders’ familie naar het bed en zei dat hij de priester had gedwongen te onthullen hoe de vloek werkte. De priester, beweerde Doherty, had hagedisseneieren in Vanders’ maag geplaatst. Eén hagedis zat nog in hem en vrat hem van binnenuit op.[2]
Een verpleegkundige was van tevoren voorbereid. Ze bracht een spuit met een krachtig braakmiddel. Doherty bekeek die met veel ceremonieel, injecteerde Vanders en wachtte af. Binnen enkele minuten begon Vanders te kokhalzen en te braken. Toen greep Doherty in zijn zwarte dokterstas en haalde het voorwerp tevoorschijn dat hij daar had verstopt: een groene hagedis.[2]
“Kijk wat er uit je is gekomen, Vance,” riep Doherty volgens het verslag. “De voodoovloek is opgeheven.” Vanders zag de hagedis, deinsde terug naar het hoofdeinde van het bed en viel in een diepe slaap.[2]
De grenzen van een vreemde genezing
De volgende dag werd Vanders helder en hongerig wakker. Hij kwam snel weer op krachten en werd ongeveer een week later uit het ziekenhuis ontslagen.[2] Meador schreef later dat een boer die Doherty en het echtpaar Vanders kende, het verhaal aan hem bevestigde.[1]
De zaak zit ook vol hiaten. Eén navertelling stelt dat vier medische professionals de feiten bevestigden, maar merkt ook op dat er geen medische dossiers en geen autopsieresultaten waren om precies te bewijzen wat er met Vanders aan de hand was geweest.[2] Wat overblijft is een opeenvolging van gebeurtenissen, geen zuiver experiment: een man geloofde dat hij vervloekt was, stopte met eten, teerde weg, reageerde niet op de beschikbare zorg, en herstelde vervolgens nadat een arts de genezing geloofwaardig maakte in dezelfde taal als de angst.[1][2]
De spuit liet Vanders braken. De voorstelling gaf dat braken betekenis. En toen het moment daar was, stond het bewijs niet op een kaart of een röntgenfoto. Het was een groene hagedis, wachtend in de zwarte tas van Dr. Doherty.
