Op kindertelevisie had Margaret Hamilton iets merkwaardigs uit te leggen. Het gezicht dat veel kijkers kenden uit The Wizard of Oz hoorde bij de vrouw die Toto had toe gesist en kinderlijke bedtijdverbeeldingen had achtervolgd. Hamilton, een voormalige kleuterjuf, vertelde jonge kijkers jarenlang dat de heks alleen maar gespeeld was.[3]
Margaret Hamilton, de Boze Heks van het Westen in The Wizard of Oz, was kleuterjuf geweest voordat ze een van Hollywoods beroemdste schurken werd. Na Oz bleef ze in het openbaar verbonden met kinderen, geletterdheid, dieren en onderwijs.
Het beeld dat haar bleef achtervolgen was groen, rokerig en scherp van stem. In 1939 castte MGM Hamilton zowel als Almira Gulch als de Boze Heks van het Westen in The Wizard of Oz, waarmee ze de dreiging belichaamde die nog altijd aan de film kleeft: “I’ll get you, my pretty, and your little dog, too.”[1][4] Tientallen jaren later plaatste het American Film Institute de Boze Heks op de vierde plaats van Hollywoods grootste schurken, en als de grootste vrouwelijke schurk.[1]
Hamiltons leven vóór die rol draaide om een heel ander publiek. Margaret Brainard Hamilton werd in 1902 geboren in Cleveland en volgde haar opleiding aan de Wheelock Kindergarten Training School, later Wheelock College.[1][2] Voordat ze professioneel actrice werd, werkte ze als kleuterjuf.[1] De vrouw die herinnerd wordt omdat ze kinderen bang maakte, had ooit haar brood verdiend door in een klaslokaal voor hen te zorgen.
De juf achter de heks
Hamilton kwam niet in de filmwereld terecht als een glamoureuze ontdekking. Ze maakte haar filmdebuut in Another Language in 1933 en werd daarna in de jaren dertig een veelgevraagde karakteractrice.[2] Biografische bronnen beschrijven haar als een actrice die vaak werd gecast als schooljuffen, oude vrijsters, huishoudsters, bemoeials en andere kordate vrouwen; rollen die gebruikmaakten van haar hoekige gezicht en kenmerkende stem.[3]
Tegen de tijd dat Oz op haar pad kwam, werkte Hamilton al jaren in films.[1] De rol schonk haar een vorm van onsterfelijkheid, maar plaatste ook een masker over haar publieke leven. Kinderen die haar ontmoetten, zagen niet eerst een voormalige juf of een hardwerkende karakteractrice. Ze zagen de vrouw uit het kasteel, met de bezemsteel, en de bedreiging aan het adres van Dorothy’s hond.
Hamilton lijkt dat probleem met ongebruikelijke tederheid te hebben begrepen. Een biografisch verslag vermeldt dat ze sterk toegewijd was aan kinderen en onderwijs, en jonge kijkers vaak geruststelde dat de Boze Heks slechts een rol was.[3] Die geruststelling was geen voetnoot in haar publiciteit. Het was een praktisch antwoord op de angst die haar eigen vertolking had opgeroepen.
Een schurk die voor kinderen bleef kiezen
Na The Wizard of Oz bleef Hamilton werken op het toneel, in film, radio en televisie, tijdens een carrière die ongeveer vijftig jaar besloeg.[1] Ze verscheen later nog in films, dook op in televisiecameo’s en werd bij nieuwe publieken bekend via sitcoms en reclames.[1] Ook was ze te zien in Mister Rogers’ Neighborhood, een programma dat juist draaide om op een kalme en directe manier met kinderen te praten.[3]
Buiten beeld wezen haar publieke inzet en overtuigingen juist weg van de rol die haar beroemd had gemaakt. Hamilton kreeg erkenning voor haar activisme voor dierenrechten en voor haar levenslange inzet voor openbaar onderwijs.[1] Een andere biografische bron vermeldt dat ze alfabetiseringsprogramma’s steunde, waardoor ze lang nadat ze het kleuteronderwijs had verlaten verbonden bleef met de wereld van kinderen en leren.[3]
Hamilton had één zoon, Hamilton Wadsworth Meserve, en hertrouwde niet na haar scheiding van Paul Boynton Meserve in 1938.[2][3] Het publiek bleef echter terugkeren naar de puntige hoed. Dat was de vreemde afspraak van haar carrière: de vertolking bleef voortleven omdat ze kinderen zo goed bang maakte, terwijl de vrouw daaronder steeds weer naar voren stapte om hun te vertellen dat het monster bestond uit make-up, kostuum, stem en spel.
