Charles Dickens was al uit de wagon geklommen toen hij zich de bladzijden herinnerde. Om hem heen lagen gewonde passagiers tussen de wrakstukken bij Staplehurst, in Kent. Zijn eersteklasrijtuig was niet, zoals de andere, naar beneden gestort, maar hing in een scherpe hoek aan de brug. En binnen lag de nieuwste aflevering van Our Mutual Friend.[3]
Bij de treinramp van Staplehurst in 1865 overleefde Charles Dickens een ontsporing bij Kent, hielp hij urenlang gewonde passagiers en keerde hij daarna terug naar zijn beschadigde rijtuig om het manuscript van Our Mutual Friend te redden.
De trein bracht Dickens op 9 juni 1865 terug uit Frankrijk, met Ellen Ternan en haar moeder in hetzelfde eersteklasrijtuig.[2] Het was de boottrein van Folkestone naar Londen, een dienst die aansloot op schepen uit het vasteland van Europa, waardoor de vertrektijden konden meebewegen met het getij in plaats van een gewone vaste dienstregeling te volgen.[5]
Bij Staplehurst waren arbeiders bezig met herstelwerk aan de spoorbrug over de rivier de Beult. Daarvoor moesten ijzeren rails worden verwijderd, zodat de verrotte houten balken eronder konden worden vervangen.[3] Tegen de tijd dat Dickens’ trein naderde, ontbrak er op de brug een stuk spoor. Volgens één verslag was het gat 42 voet lang.[4]
Voor de werkzaamheden was een man met een rode vlag neergezet, maar niet ver genoeg vooruit. In het rapport van de Board of Trade stond dat de regels een waarschuwing op 1.000 yards van het gevaar voorschreven; de seinwachter stond slechts ongeveer 554 yards verderop, waardoor de trein te weinig afstand had om te stoppen.[2] Volgens een andere reconstructie naderde de trein met zo’n 50 mijl per uur toen de waarschuwing werd opgemerkt.[3]
Het rijtuig dat op de brug bleef hangen
De locomotief en het eerste deel van de trein reden over de breuk heen, voortgeduwd door hun vaart.[4] De middelste en achterste rijtuigen stortten naar beneden in de rivierbedding.[4] Tien passagiers kwamen om en ongeveer 40 raakten gewond.[2] Dickens’ rijtuig was de opvallende uitzondering onder de eersteklasrijtuigen. Het dook niet de kloof in. In plaats daarvan bleef het aan de brug hangen, sterk gekanteld, met Dickens, Ternan en haar moeder nog levend binnenin.[4]
Dickens was 53 jaar oud. Nadat hij de Ternans uit het rijtuig had geholpen, richtte hij zich op de gewonde passagiers rond het wrak.[4] Hij haalde een flesje brandy en zijn hoge hoed uit de trein, vulde de hoed met water en liep tussen de overlevenden door om hen zo goed mogelijk te troosten.[4] Een gewonde vrouw die onder een boom lag, nam brandy van hem aan; toen hij later opnieuw langs haar kwam, was ze overleden.[4]
Ongeveer drie uur lang bleef Dickens op de plaats van de ramp, waar hij hielp tot er hulp arriveerde en het wrak werd geruimd.[4] Toen herinnerde hij zich wat er nog in zijn coupé lag. Het manuscript van Our Mutual Friend, de roman die hij in afleveringen publiceerde, was achtergebleven in het beschadigde rijtuig.[4] Hij klom nog één keer terug het wrak in en haalde het eruit.[4]
De bladzijden die met hem overleefden
Dickens verwerkte het ongeluk later in het naschrift bij Our Mutual Friend. Hij schreef dat op vrijdag 9 juni “Mr. and Mrs. Boffin”, in manuscriptvorm, met hem op de South Eastern Railway waren geweest en het gevaar hadden gedeeld.[4] De formulering klinkt bijna luchtig, maar de ramp liet hem niet los.
Na Staplehurst vermeed Dickens treinreizen zoveel hij kon, en later bekende hij dat hij nog altijd leed aan “plotselinge, vage vlagen van angst”.[3] Moderne onderzoekers hebben gesuggereerd dat hij posttraumatische shock ervoer.[3] Hij stierf een natuurlijke dood precies vijf jaar na de ramp, op 9 juni 1870.[3]
Wat overblijft, is niet alleen de beroemde overlevende, maar ook het voorwerp waarvoor hij terugging: een bundel bladzijden in een verwoest rijtuig, het volgende deel van een roman dat boven de gebroken brug lag te wachten.
