In een geowetenschappelijk laboratorium van de University of Cincinnati boog universitair hoofddocent Joshua Miller zich over de kaak van een prehistorisch paard: een gebogen stuk bot van een dier waarvan de levende verwanten tegenwoordig bijna onlosmakelijk verbonden lijken met ranchhekken, rodeo’s en het Amerikaanse Westen.[5] Het merkwaardige is dat Noord-Amerika niet zomaar een plek was waar paarden ooit terechtkwamen. Het was de plek die ze verlieten, verloren, en later per schip opnieuw binnenkwamen.

Paarden ontstonden in Noord-Amerika, verspreidden zich via oude landbruggen naar Eurazië, verdwenen zo’n 10.000 jaar geleden uit Noord-Amerika, en keerden terug nadat Spaanse kolonisten eind 15e en begin 16e eeuw gedomesticeerde paarden naar de Amerika’s brachten.

Lang vóór zadels of cavalerie voltrok de evolutie van het paard zich over ongeveer 50 miljoen jaar. Paleozoölogen volgen de lijn van een klein, hondachtig bosdier dat Eohippus wordt genoemd naar het grote, moderne paard met één teen, waarbij een groot deel van die geschiedenis zich in Noord-Amerika afspeelde.[2] De paardenfamilie is uitzonderlijk goed vertegenwoordigd in fossielen, waardoor wetenschappers beschikken over een van de duidelijkste evolutionaire reeksen die van enig dier bekend zijn.[2]

Die vroege dieren zouden bepaald niet op hun plek hebben geleken onder een cowboy. Hun voorouders hadden gespreide tenen en leefden in beboste gebieden.[2] Terwijl klimaten veranderden en graslanden zich uitbreidden, veranderden hun lichamen mee met de bodem onder hun voeten. Hun tanden werden geschikter om schurende grassen te vermalen. Hun voeten veranderden. Een kleine bladeter uit oeroude bossen werd geleidelijk een dier dat gebouwd was voor open terrein.[2]

De weg uit Amerika

Het moderne paardengeslacht, Equus, ontstond miljoenen jaren geleden in Noord-Amerika.[5] Toen de zeespiegel daalde, kwam er bij de Beringstraat land droog te liggen tussen Alaska en Siberië, waardoor paarden zich tussen de continenten konden verplaatsen.[4] Recent onderzoek naar oud DNA, beschreven door de University of Cincinnati, laat zien dat dit geen eenmalig vertrek was. Paardenpopulaties staken herhaaldelijk heen en weer over tussen Noord-Amerika en Eurazië, met uitwisselingen die nog doorgingen tot in de laatste ijstijd, ongeveer 50.000 tot 19.000 jaar geleden.[5]

Die ontsnappingsroute was van groot belang. Paarden overleefden in Eurazië nadat hun Noord-Amerikaanse verwanten tegen het einde van het Pleistoceen verdwenen. Bronnen plaatsen die verdwijning doorgaans rond 10.000 jaar geleden, of binnen een marge van ongeveer 8.000 tot 12.000 jaar geleden.[1][2] Duizenden jaren daarna had het continent dat het paard had voortgebracht zelf geen paarden meer.

Aan de overkant van de oceaan veranderden mensen de toekomst van het dier. Gedomesticeerde paarden kwamen voort uit wilde paardenpopulaties in Europa en Azië en werden ongeveer 6.000 jaar geleden tam gemaakt.[4] Tegen de tijd dat Europeanen de Atlantische Oceaan overstaken, was het paard allang niet meer alleen een grazer van steppe en grasland. Het was transportmiddel, arbeidskracht, oorlogswapen, statussymbool en rijkdom op vier benen.

De terugkeer over zee

In 1493, tijdens de tweede reis van Christoffel Columbus naar de Amerika’s, werden Spaanse paarden over de Atlantische Oceaan naar het Caribisch gebied gebracht.[1] In 1519 bracht Hernán Cortés paarden opnieuw naar het Noord-Amerikaanse vasteland.[1] Het dier dat met Spaanse expedities aan land kwam, was naar zijn recente geschiedenis gedomesticeerd en Euraziatisch, maar zijn diepere afstamming voerde terug naar Noord-Amerika.

Die cirkelvormige geschiedenis is een van de redenen waarom het moderne debat over mustangs zo beladen kan zijn. Wilde paarden in Noord-Amerika stammen tegenwoordig af van opnieuw ingevoerde Spaanse paarden, maar sommige onderzoekers beschouwen ze biologisch eerder als geherintroduceerd dan simpelweg invasief, omdat paarden zo’n lange evolutionaire geschiedenis op het continent hadden.[4] Ook de huidige schaal is groot. In 2023 telden de Verenigde Staten naar schatting 6,65 miljoen paarden, en ongeveer 82.000 verwilderde paarden zwierven vrij rond in delen van het land, vooral in het Westen.[1]

Een paard dat in Texas, Nevada of Wyoming rent, draagt een lusvormige geschiedenis in zijn botten. Zijn voorouders groeiden op dit continent op, staken over naar een ander, verdwenen uit hun eerste thuis, en keerden terug in de ruimen van Spaanse schepen. De hoefafdruk lijkt plaatselijk. De reis die erin besloten ligt, omcirkelt de halve planeet.

Bronnen

  1. Horses in the United States, Wikipedia
  2. Evolution of the horse, Wikipedia
  3. The Fascinating History of Horses in North America, Animals Around The Globe
  4. The Survival Journey of Horses: From North America to Global Existence, American Wild Horse Conservation
  5. Ancient horses crossed back and forth over land bridge, University of Cincinnati