Leah Mascia zocht geen schoolboek toen ze de mummie uit Oxyrhynchus onderzocht. Het lichaam uit de Romeinse tijd was uit een beschadigd kalksteengraf in Al Bahnasa, ten zuiden van Caïro, gekomen, compleet met zwachtels, grafgiften en de gebruikelijke last van onbeantwoorde vragen. Toen merkte de papyroloog een fragment op dat in de zwachtels van de mummie, nabij de buik, was geplaatst. Het was Grieks. Het was literair. Het was Homerus.

Een 1600 jaar oude Egyptische mummie werd gevonden met een papyruspassage uit de Ilias van Homerus in de zwachtels gestopt, blijkbaar als onderdeel van het balsemproces. Onderzoekers zeggen dat het de eerste bekende Griekse literaire tekst is die opzettelijk op deze manier in een mummie werd gebruikt.

Het fragment kwam uit Boek II van de Ilias, de lange catalogus waarin Homerus de Griekse schepen noemt die naar Troje voeren.[1] Een rouwende of balsemer had een epische namenlijst tegen het lichaam van een dode persoon geplaatst. Andere papyri die in mummificatiecontexten werden gevonden, konden magische of rituele formules bevatten, het soort tekst bedoeld om een persoon te beschermen op de overgang uit het leven.[2] Dit fragment droeg krijgers en schepen.

In Oxyrhynchus waren papyri al meer dan een eeuw lang opgedoken voordat dit graf werd geopend. Opdelvers hebben literaire teksten, overheidsdocumenten, huurcontracten, horoscopen, testamenten en privébrieven uit de oude stad en haar stortplaatsen gehaald.[3] In Grieks-Romeins Egypte was Homerus geen exotische import die in de hand van één geleerde lag. Kopieën circuleerden, studenten lazen hem, en privéburgers konden hem bezitten.[3]

Binnenin Graf 65 was de oude leesgewoonte overgegaan in een begrafenistaak. De mummie was een van de verschillende in een complex van drie kalkstenen kamers, sommige versierd met bladgoud of geometrische patronen.[3] CNN meldde dat drie mummies goudfolie op hun tong hadden en een andere koper, details van het Egyptische Ministerie van Toerisme en Oudheden.[1] De familie achter deze begrafenis had waarschijnlijk genoeg geld om voor balseming te betalen, maar onderzoekers weten nog steeds niet wiens lichaam het was of waarom deze tekst was gekozen.

Ignasi Xavier Adiego, een filoloog van de Universiteit van Barcelona die aan het project werkt, vertelde CNN dat de papyrus te kwetsbaar is voor destructief onderzoek. Het team heeft gelezen wat het kon zonder het uit elkaar te halen, en hij zei dat geavanceerdere beeldvorming uiteindelijk kan helpen.[1] Vooralsnog is de reden voor het fragment nog onduidelijk. Het kan hebben gefunctioneerd als een beschermend object. Het kan een handtekening of een reststuk van de balsemer zijn geweest. Het kan iets persoonlijks hebben betekend dat het graf niet langer verklaart.

De gescheurde papyrus is klein genoeg om in de palm van de hand van een conservator te passen, wat verklaart waarom het bewaard is gebleven. Iemand in Romeins Egypte behandelde een lichaam, pakte de zwachtels in en liet een passage over schepen achter waar een andere begrafenis misschien een spreuk had gedragen. Het gedicht dat gewoonlijk begint in klaslokalen en bibliotheken, dook op in een donkerder, stiller archief: de buik van een mummie, die een lijst van Griekse schepen de stilte in droeg.

Bronnen

  1. CNN, Egyptische mummie opgegraven met literaire tekst op de buik in eerste vondst ooit
  2. Scientific American, Passage uit de Ilias van Homerus ontdekt in de buik van een Egyptische mummie uit de Romeinse tijd
  3. Smithsonian Magazine, Archeologen ontdekken een papyrusfragment uit de Ilias, verstopt in de zwachtels van een 1600 jaar oude Egyptische mummie
  4. Popular Science, Egyptische mummie ontdekt, opgevuld met een fragment uit De Ilias