Alexander had legers, artsen, ingenieurs, boodschappers, cavalerie, belegeringsploegen en het soort zelfvertrouwen dat kaarten er tijdelijk uit laat zien. Plutarchus beschrijft een kleinere gewoonte van de campagne: wanneer Alexander sliep, bewaarde hij de Ilias van Homerus onder zijn kussen naast een dolk.[1]

Alexander de Grote sliep naar verluidt met een exemplaar van de Ilias, gecorrigeerd door Aristoteles, naast zijn dolk. Voor hem was het gedicht velduitrusting, dichtbij genoeg om in het donker te pakken.

Plutarchus zegt dat het boek Aristoteles' gecorrigeerde exemplaar was, later bekend als het kistexemplaar, en dat Alexander het een draagbare schat van militaire deugd en kennis noemde.[1] De combinatie is wat opvalt. Een dolk beantwoordt een lichaam in gevaar. Een gedicht beantwoordt de verbeelding. Alexander legde beide binnen handbereik.

Philippus van Macedonië nam Aristoteles in dienst toen Alexander een tiener was, en de lessen gaven de prins een levenslange liefde voor lezen, volgens de samenvatting van de traditie door World History Encyclopedia.[2] De leraar gaf hem meer dan alleen glans. Hij gaf hem een manier om boeken als instrumenten te behandelen. Voor een jonge koning, opgevoed met paarden, jacht en opvolgingsgevaar, was Homerus geen decoratie voor een plank. Het was een handleiding om glorie te willen zonder toe te geven hoeveel glorie kon kosten.

In Boven-Azië, voegt Plutarchus toe, kwam Alexander boeken tekort en beval Harpalus om meer te sturen.[1] De lijst was geen trofeeënkast van een heerser. Het bevatte geschiedenissen, tragedies van Euripides, Sophocles en Aeschylus, en lyrische gedichten. Zelfs tijdens veroveringen voorzag hij de geest even zorgvuldig als een kampkwartiermeester graan opsloeg.

De route liep later door Klein-Azië, Egypte, Perzië, Sogdië, de Punjab, de Indusvallei en Babylon, het soort opeenvolging dat Alexander kan laten klinken als weer dat over een kaart beweegt.[3] De kussengewoonte vertraagt hem. Voor de volgende mars, voor de volgende ruzie met officieren, voordat een andere stad besloot of ze hem zouden weerstaan, was er een man die twee dingen bij zijn hoofd arrangeerde.

World History Encyclopedia merkt op dat Alexander zichzelf verbond met Achilles en Heracles en zijn gedrag naar hen modelleerde.[2] Achilles is een gevaarlijke held om te kiezen. De Ilias zit vol met eer, woede, verdriet, onderhandelingen, mokken, doden, en mannen die te laat beseffen wat hun verhalen hebben gekost. Alexander lijkt het hoe dan ook als instructie te hebben gelezen. Een veroveraar die van een oorlogsgedicht houdt, is voorspelbaar. Een gedicht meedragen over de prijs van heroïsche woede, alsof het zijn eigen woede kon helpen beheersen, is vreemder.

Het kistexemplaar klinkt nu bijna te netjes, een legende gemaakt voor museumglas. Maar het beeld behoudt zijn kracht: een gesloten boek, een kling, een slapende koning, en een campagne die buiten de tent wacht. Alexander liet Homerus niet ver weg in een bibliotheek. Hij legde het gedicht neer waar een bezorgde soldaat een wapen zou leggen, dichtbij genoeg om aan te raken voor de ochtend.

Bronnen

  1. Project Gutenberg, Levens van Plutarchus, Leven van Alexander
  2. World History Encyclopedia, "Alexander de Grote"
  3. Livius, "Alexander de Grote"